(HBĐT) - Nếu vào dịp Tết, những đứa trẻ háo hức, mong chờ tấm áo mới bố mẹ mua cho thì với người Mường Bi, không kể giới tính, tuổi tác, tất cả đều có chung niềm mong ước, đó là được đi du xuân ở lễ hội Khai hạ Mường Bi tổ chức vào ngày mùng 7 Tết hàng năm. Ngoài phần lễ trang trọng, phần hội thực sự tạo điểm nhấn hấp dẫn du khách với những môn thể thao dân tộc, ẩm thực truyền thống, đặc biệt là phần thi hát đúm.

Sau thời gian hát đối đáp, 2 đội hát chào tạm biệt nhau. (Trong ảnh: Đội nam xã Bắc Sơn hát đối với đội nữ xã Mỹ Hòa, Tân Lạc).

 

Hát đúm hay còn gọi là hát đối đáp, hát ví, là hình thức hát giao duyên giữa nam và nữ, thường tổ chức vào các dịp hội, hè. Hát đúm từ lâu đã trở thành sinh hoạt văn hóa đặc sắc ở đất cổ Mường Bi. Năm nay, lễ hội Khai hạ Mường Bi diễn ra trong 3 ngày (từ mùng 6 đến mùng 8 Tết). Trong ngày khai hội, khắp các nẻo đường của vùng Mường Bi rộng lớn, dòng người đã tấp nập kéo về. Mùng 8, tiết trời tạnh ráo, là ngày chính hội nên lượng du khách đổ về đông hơn cả. Đứng từ xa, có thể thấy rõ biển người đang vây kín sân khấu của lễ hội, nơi đang diễn ra phần thi hát đúm, mặc cho cái nắng đầu giờ chiều gắt gao.

 

5 mùa lễ hội gần đây, bà Hà Thị Thức, xóm Dồ, xã Nam Sơn đều không bỏ lỡ. Năm nay, các thành viên trong gia đình bà Thức đi xuống hội từ sáng sớm: “Háo hức lắm, phải đi khai hạ xong mới về làm mùa. Thích nhất là nghe hát đấy. ở Khai hạ toàn người hát giỏi nhất của các xã thi với nhau, càng nghe, càng say mê. Ví như đội thi của xã Bắc Sơn, năm nào cũng là đối thủ nặng ký đối với các đội khác. So với những năm trước, năm nay sân khấu lễ hội được thiết kế đẹp hơn, có thêm những trò chơi mới nên cả người già, người trẻ đều có chuyến du xuân vui vẻ - bà Thức chia sẻ.

 

Cũng say mê tiếng hát, dù đã bước sang tuổi 71 nhưng bà Bùi Thị Xịnh, xóm Luông Dưới, xã Ngổ Luông vẫn theo con cháu xuống hội từ rất sớm. Chen chúc trong biển người, mồ hôi nhễ nhại nhưng cụ Xịnh vẫn chăm chú nghe từng câu hát. Cụ chia sẻ: “Xuống hội thật vui, được gặp gỡ người quen, họ hàng ở xa và nghe hát đúm. Nghe các anh, chị ấy hát làm tôi nhớ lại thời tuổi trẻ. Khi đó, chúng tôi hát thâu đêm, hát nhiều ngày mà vẫn chưa đuối lý, người nghe cũng không chán”. Theo cụ Xịnh, hiện nay, ở xã Ngổ Luông, trong những ngày lễ, tết, bà con vẫn duy trì hát đúm với nhau. Còn với lễ hội này, điều mà cụ ấn tượng hơn cả là chủ đề hát đa dạng, từ tình yêu đôi lứa, chúc tụng nhau dịp Tết đến ca ngợi quê hương, đất nước.

 

Thuộc thế hệ hậu bối, chị Bùi Thị Duyên (22 tuổi), xóm Đồi Bưng, xã Đông Lai (Tân Lạc) vừa chăm chú lắng nghe, vừa dùng điện thoại di động ghi âm lại những câu hát trên sân khấu. Theo chị Duyên chia sẻ, lễ hội là dịp để đi chơi và gặp gỡ bạn bè. Thế nhưng, trong những lần về trẩy hội, nhờ được nghe những màn hát đối đáp mà tình yêu của chị với câu hát dân tộc Mường ngày càng lớn hơn. “Do nhiều nguyên nhân khác nhau mà thế hệ trẻ như chúng tôi ít người biết hát những làn điệu của dân tộc mình. Do đó, việc duy trì hát đối trong lễ hội Khai hạ Mường Bi có ý nghĩa to lớn trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc cũng như giáo dục thế hệ trẻ về ý thức gìn giữ những câu hát đó”.

 

Không ít lần về nghe hát ở lễ hội của Mường Bi nên chúng tôi không khó để nhận ra những gương mặt thân quen đang say sưa với màn đối đáp trên sân khấu. 2 năm trước, chị Đinh Thị Diêu, một trong những cây hát có tuổi đời trẻ nhất (khi đó chị Diêu 39 tuổi), đến từ đội thi xã Phú Vinh vẫn còn khá run và lo lắng không cất lên được tiếng hát trước hàng vạn khán giả. Nhưng đến mùa này, với kinh nghiệm tích lũy, sự dạn dĩ đã thể hiện rõ trong câu hát và phong thái của chị. Còn theo bà Hà Thị Thức, xóm Dồ, xã Nam Sơn cho biết: “Ngoài có giọng hát hay, đối đáp linh hoạt, người hát phải luôn nở nụ cười, như thế mới ghi được điểm và nhận được những tràng pháo tay của khán giả”.

 

Những tia nắng buổi chiều nhạt dần sau lũy tre, tiếng hát của các nghệ nhân vẫn vang lên trầm bổng. Sân hội chật kín người, những tràng pháo tay, cổ vũ không ngớt. Có ngồi lắng nghe mới lý giải được sự cuốn hút kỳ lạ của lối hát này. Ngoài những cửa vóong (cửa sổ nhà sàn), khoang trong (buồng ngủ của các cặp vợ chồng mới cưới), cái nương, rẫy quá đỗi quen thuộc, những cây hát xứ Mường Bi còn khéo léo đưa vào nhiều thứ mới mẻ, văn minh. Cách sắp xếp câu chữ, gieo vần tinh tế, dùng các hình ảnh ẩn dụ, lối nói giảm, nói tránh khiến người nghe không khỏi trầm trồ, thán phục.

 

                                                                         Viết Đào

 

Các tin khác

Không có hình ảnh

Lương Sơn: Tập huấn công tác Văn hóa – Thông tin

(HBĐT) - Ngày 24/7, Phòng Văn hóa thông tin phối hợp với Đài Truyền thanh – Truyền hình huyện tổ chức hội nghị tập huấn công tác văn hóa thông tin cho cán bộ quản lí văn hóa, đài truyền thanh ở 20 xã, thị trấn trên địa bàn huyện Lương Sơn.

Nhà tù Hòa Bình - nơi ghi dấu quá khứ cách mạng hào hùng

(HBĐT) - Những ngày tháng 7 là dịp để mỗi chúng ta tri ân, tưởng nhớ các anh hùng, liệt sỹ đóng góp công sức, xương máu vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Chúng tôi có dịp đến thăm di tích lịch sử quốc gia Nhà tù Hoà Bình nằm trên địa bàn phường Tân Thịnh (TP Hòa Bình)- nơi ghi dấu quá khứ đấu tranh hào hùng chống thực dân Pháp của các chiến sỹ cách mạng.

Đại hội Hội văn học nghệ thuật tỉnh lần thứ V nhiệm kỳ 2017-2022

(HBĐT) - Trong hai ngày 20/7-21/7, Hội văn học nghệ thuật Tỉnh tổ chức Đại hội lần thứ V nhiệm kỳ 2017-2022. Đến dự có các đồng chí: Bùi Văn Tỉnh, UVTƯ Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; đồng chí Nguyễn Văn Chương, Phó chủ tịch UBND tỉnh;  nhà văn Tùng Điền, phó Chủ tịch Thương trực Ủy ban toàn quốc liên hiệp các hội VHNT Việt Nam cùng đại diện các Hội văn học nghệ thuật các tỉnh, lãnh đạo các sở, ban ngành đoàn thể trong tỉnh.

Hội diễn Nghệ thuật quần chúng huyện Mai Châu năm 2017

(HBĐT) - Ngày 18-19/7, huyện Mai Châu đã tổ chức thành công Hội diễn nghệ thuật quần chúng năm 2017. Tham dự hội diễn có trên 340 diễn viên, nghệ nhân của 21 đoàn, đến từ các xã, thị trấn trên địa bàn huyện.

Khám phá, cảm nhận thiên nhiên, văn hóa xóm Ké

(HBĐT) - Xóm Ké, xã Hiền Lương (Đà Bắc) đang là điểm đến lý tưởng nằm trên cung đường khám phá, trải nghiệm thiên nhiên, văn hóa khu vực hồ Hòa Bình.

Thành phố Hòa Bình giao lưu văn nghệ kỷ niệm 70 năm ngày Thương binh liệt sỹ

(HBĐT) - Sáng 20/7, Ban chỉ đạo Phong trào chăm sóc người có công thành phố Hòa Bình tổ chức giao lưu văn nghệ kỷ niệm 70 năm ngày Thương binh - Liệt sỹ (27/7/1947- 27/7/2017) với chủ đề "Màu hoa đỏ”.