(HBĐT) - Vượt gần 100 km đường đèo, dốc từ thành phố Hòa Bình, chúng tôi có mặt tại thung lũng được bao bọc bởi núi đá, sông nước với vẻ đẹp hoang sơ mà trữ tình đến say lòng người - đó là xã Đồng Nghê, “chấm” cuối cùng trên bản đồ huyện vùng cao Đà Bắc. Có thể thong rong một chiếc xe máy, xe đạp, bạn vừa đi, vừa tận hưởng cảnh sắc tuyệt đẹp nơi đây mới thấy được những ưu đãi của thiên nhiên dành cho xã Đồng Nghê.

 

Hang Nhuôi, xóm Co Lai, xã Đồng Nghê (Đà Bắc) được quy hoạch trong đề án phát triển du lịch của huyện.

Đánh thức tiềm năng du lịch cộng đồng  

Tháng 12/2016, chúng tôi có chuyến công tác đến xã Đồng Nghê cùng ĐV-TN tình nguyện Sở VH - TT&DL và nhóm tình nguyện “Chung nhịp trái tim” Hà Nội với chương trình “Xuân về bản”. Ngoài chương trình tình nguyện ý nghĩa, thiết thực, các bạn “nam thanh, nữ tú” được trải nghiệm cuộc sống cộng đồng với bà con bản Mường tại xóm Nước Mọc trong các hoạt động sinh hoạt, vui chơi, ẩm thực và hòa mình với cảnh sắc thiên nhiên nơi đây.

Xóm nước Mọc, xã Đồng nghê (Đà Bắc) đã được quy hoạch vào đề án phát triển du lịch huyện Đà Bắc đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030. Ảnh: một góc xóm Nước Mọc, xã Đồng Nghê.

Khi thưởng thức mâm cỗ lá với những đặc sản núi rừng, các đồng chí lãnh đạo xã trăn trở: “Liệu du lịch cộng đồng ở xã Đồng Nghê có thể phát triển được hay không ? ”. Sau chuyến đi, ai nấy đều tỏ ra vô cùng thích thú và có phần luyến tiếc với cảnh sắc thiên nhiên cùng con người thân thiện, mến khách.  

Trở lại xã Đồng Nghê vào một ngày rét buốt sau Tết Nguyên đán Đinh Dậu 2017, một lần nữa được hòa mình với cuộc sống cộng đồng của 140 hộ và 550 nhân khẩu xóm Nước Mọc. Chúng tôi vui hơn vì nỗi niềm trăn trở của lãnh đạo xã đã có câu trả lời khi nghe đồng chí Bùi Văn Phúc, Phó Chủ tịch UBND xã nói rằng, xóm Nước Mọc đã được UBND huyện Đà Bắc quy hoạch vào Đề án phát triển du lịch huyện đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 để phát triển du lịch cộng đồng.  

Với 100% người dân tộc Mường, xóm hiện có 98% nhà sàn được xây dựng theo kiến trúc nhà sàn đặc trưng của người Mường. Du khách đặt chân đến đây sẽ cảm nhận được sự mộc mạc, chân chất và dễ mến của những con người hàng ngày làm “bạn” với thiên nhiên. Chứng kiến những người mẹ trong trang phục dân tộc Mường địu con trên lưng, những đứa trẻ đã quen với giá rét khắc nghiệt nơi vùng cao với nụ cười hồn nhiên trên gương mặt lấm lem màu vàng của đất. Đến với không gian nơi đây cũng như các điểm du lịch cộng đồng khác trong và ngoài huyện, du khách sẽ được hòa mình vào cuộc sống sinh hoạt, cùng người dân ăn, ngủ nghỉ, vui chơi và trải nghiệm thực tế.  

Điều kiện khí hậu mát mẻ, nguồn thực phẩm sạch và phong phú kết hợp với sự “chuyên nghiệp” của những “đầu bếp không chuyên” tạo nên những món ăn đặc trưng trên mâm cỗ lá - thương hiệu của người Mường như rau đồ, cá suối, cá sông Đà, cơm lam, cơm đồ, thịt lợn bản địa,… Những hương vị đặc trưng trong ẩm thực của người Mường chắc chắn sẽ là “sợi dây” níu chân du khách khiến những ai đã từng thưởng thức sẽ phải nhớ mãi.  

Cùng bà con tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, trò chơi dân gian như múa xòe, hát đối, đi cà kheo, ném còn, đánh cù… đặc biệt vào các dịp lễ, tết, ngày hội, thậm chí ngay cả trong những bữa ăn, trong không khí đầm ấm và vị thơm nồng của men rượu, du khách cũng được nghe những câu hát đối với ca từ mang đậm hơi thở cuộc sống, sự lãng mạn của tình yêu. Hiện, xóm có 2 đội văn nghệ luôn sẵn sàng phục vụ khách du lịch. Ngoài ra, với nhiều cảnh đẹp hùng vĩ trên sông nước và hang động nguyên sơ cũng là những trải nghiệm thú vị cho du khách đến đây khám phá.

Với việc được quy hoạch phát triển du lịch cộng đồng, chính quyền xã Đồng Nghê cũng như huyện Đà Bắc đã có chủ trương khôi phục làng nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Mường tại chính xóm Nước Mọc. Đồng chí Bùi Văn Phúc, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết: “Cách đây 3 – 4 năm, xóm Nước Mọc vẫn duy trì nghề dệt ở 100% hộ gia đình. Hình ảnh thiếu nữ bên khung cửi với đôi bàn tay khéo léo thêu dệt nên trang phục đặc trưng của người Mường với những hoa văn, họa tiết tinh tế đã quá quen thuộc với người dân nơi đây và những ai đã từng đặt chân đến đây vài năm trước. Các thiếu nữ khoảng 16 tuổi trở lên đều có thể làm việc này thông thạo. Thế nhưng do những thay đổi của cuộc sống trở nên thị trường hóa, nghề dệt ở đây đã mai một dần. Tuy nhiên, chúng tôi quyết tâm huy động mọi nguồn lực hỗ trợ và tuyên truyền, vận động bà con hiểu được giá trị to lớn của bản sắc văn hóa dân tộc để có thể khôi phục, phát huy tạo nên sức hút góp phần thúc đẩy du lịch cộng đồng ở xã Đồng Nghê sớm thành hiện thực”.

 

Thám hiểm hang động – “tua” trải nghiệm lý thú 

Rời bản Nước Mọc, chúng tôi bắt đầu hành trình khám phá thiên nhiên. Vừa đi cán bộ xã Đồng Nghê vừa giới thiệu các điểm du lịch dọc hai bên đường, đầu tiên là hang Dơi, thuộc xóm Nước Mọc rồi đến hang Nhuội và mó nước có hiện tượng lạ ở xóm Co Lai. Theo đề án phát triển du lịch huyện Đà Bắc, hang Dơi và hang Nhuội đã có tên trên bản đồ du lịch huyện.  

Thành lập “một đoàn thám hiểm” gồm 5 người thẳng tiến đến hang Nhuội. Với kinh nghiệm của những “nhà thám hiểm không chuyên”, chúng tôi sắm sửa vài chiếc đèn pin và tranh thủ sạc đầy những chiếc điện thoại để tận dụng tối đa ánh sáng. Lần lượt bước vào hang, cả đoàn ngạc nhiên, thích thú với các lớp thạch nhũ đủ hình dáng. “Đúng là sự kỳ diệu của thiên nhiên”, đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã phải thốt lên. Chúng tôi càng đi càng ngỡ ngàng trước vẻ đẹp mà người ta nói “nước chảy đá mòn” với nhiều phiến đá có hình dáng kỳ lạ được tạo nên từ cả trăm, cả nghìn năm nay. Tiếp đó, chúng tôi lên xe máy đến điểm tiếp theo - hang Dơi.  

Mất 30 phút, cả đoàn leo hơn 100 m đồi núi dốc mới đến được miệng hang ở lưng chừng sườn núi mà không có dụng cụ bảo hộ nào. Hang Dơi nằm gần ngã 3 đường rẽ đi huyện Phù Yên (Sơn La).  Miệng hang dài chừng 3 m, chiều rộng chỉ hơn 1 m. Nhiệt độ trong hang tăng dần khiến cả đoàn phải lớp áo khoác. Ai nấy đều sững sờ, choáng ngợp trước khoảng không rộng lớn ở “sảnh chính” hang. Đặc biệt, nền hang đều là đất ẩm nhưng không nhão mà giống đất sét. Có lẽ do hơi nước và độ ẩm cao trong hang, đến chiếc máy ảnh tôi để trong túi cũng thấm sương long lanh, nhòe cả mắt kính. Xung quanh là những khối đá và thạch nhũ lóng lánh với đủ các hình dáng kỳ lạ được trải dày một lớp đất mịn. Cách miệng hang chừng 200 m là một ngã ba với 3 hang nhánh. Soi đèn vào mỗi miệng hang chỉ thấy khoảng không còn rộng hơn “sảnh chính” với nhiều khối kiến trúc và tầng tầng lớp lớp thạch nhũ lóng lánh.  

Trời về chiều muộn, trở ra ngoài hang, chúng tôi vẫn chưa “đã” với chuyến thám hiểm dở dang. Đến quán nước nghỉ chân, trò chuyện với những “tay đi rừng, đi hang chuyên nghiệp”, họ bảo rằng: “Tiếc cho các anh quá, vào đến đấy rồi mà không đi tiếp, chúng tôi đã có lần đi từ sáng đến tận trưa mới hết hang rồi quay lại. Càng vào sâu càng đẹp, đẹp hơn ngoài “sảnh chính” nhiều, long lanh màu thạch nhũ, chúng tôi phải mang theo nhiều cuộn chỉ màu để làm dấu đi đường khỏi bị lạc đấy”.  

Ngoài hang Nhuội, hang Dơi được quy hoạch vào đề án, xã Đồng Nghê còn có hang Lằn và hang Đánh cũng là những điểm đáng để du khách đến đây khám phá. 

 Cơ hội và thách thức

 

Đồng chí Nguyễn Văn Hiến, Trưởng phòng VH - TT huyện Đà Bắc cho biết: “Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ phối hợp với BQL dự án AFAP xây dựng kế hoạch phát triển du lịch cộng đồng theo từng vùng, từng giai đoạn. Dự kiến phát triển ở xóm Nước Mọc, xã Đồng Nghê từ năm 2018 – 2020 và được đánh giá là khả thi, có nhiều tiềm năng phát triển”. Hơn nữa, với tỷ lệ hộ nghèo của xã chiếm 64%, thu nhập mới đạt 11 triệu đồng/người/năm, nếu phát triển du lịch thành công, đây sẽ là cơ hội giúp cuộc sống của người dân xã Đồng Nghê bước sang trang mới.

 

Tuy nhiên, trước cơ hội rộng mở, xã cũng gặp không ít khó khăn trên con đường tạo dựng thương hiệu. Đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã cho biết: “Do trình độ dân trí chưa cao nên người dân chưa nhận thức hết được tiềm năng to lớn của xã để làm du lịch. Bà con chưa mạnh dạn đầu tư, còn nhiều bỡ ngỡ và chưa có kinh nghiệm nên việc vận động người dân cùng chung tay thực hiện không phải điều dễ dàng. Xã có địa hình hiểm trở, cách xa trung tâm huyện 80 km, dịch vụ nghèo nàn, chưa đáp ứng nhu cầu phục vụ du khách; vấn đề quảng bá thương hiệu còn phụ thuộc, chưa được nhiều khách thập phương biết đến. Quan trọng nhất là đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, việc huy động nguồn lực từ nhân dân còn hạn chế, chưa có nguồn vốn hỗ trợ từ cấp trên. Chính vì vậy, chúng tôi mong muốn được cấp trên hỗ trợ, cấp vốn và kêu gọi các nhà đầu tư về thực địa, xem xét tiềm năng để có hướng đầu tư phù hợp, giúp xã Đồng Nghê khai thác tốt nhất tiềm năng sẵn có về du lịch, cải thiện đời sống nhân dân”.

 

 

                                                                 Thanh Sơn

 

 

Các tin khác


Khai mạc Tuần Văn hóa du lịch Mường Lò

Tối 23-9, tại sân vận động thị xã Nghĩa Lộ, UBND tỉnh Yên Bái phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức Lễ khai mạc Tuần Văn hóa du lịch Mường Lò và vinh danh "Hạn khuống” của người Thái Mường Lò - Nghĩa Lộ được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Xã Hưng Thi khó khăn trong giữ gìn bản sắc văn hóa người Mường

(HBĐT) - Hiện nay, tại xã Hưng Thi (Lạc Thủy) số lượng nhà sàn còn rất ít. Người Mường ở đây đa số chuyển sang sử dụng nhà xây. Các cụ cao niên am hiểu về chiêng, văn hóa Mường để truyền dạy cho thế hệ con cháu chỉ còn khoảng 10 cụ. Những chiếc chiêng cổ không còn. Xã chưa thành lập được câu lạc bộ dạy chiêng Mường; các làn điệu dân ca, dân vũ dần mất đi… Đó là những hạn chế cần khắc phục trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa người Mường tại xã có hơn 80% dân số là người Mường.

Homestay - điểm nhấn du lịch Hòa Bình

(HBĐT) - Là người đi du lịch nhiều nơi, đến nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước, trải nghiệm loại hình du lịch homestay ở các vùng, miền, với du lịch homestay ở Hòa Bình, anh Vũ Hồng Quân (thành phố Hồ Chí Minh) có nhiều cảm nhận. Anh Quân cho biết: Tôi được nghe giới thiệu về du lịch cộng đồng ở Hòa Bình từ lâu với điểm du lịch ở bản Lác (Mai Châu) khá nổi tiếng. Vừa rồi, tôi có dịp đi một vài điểm nhận thấy có nhiều điều khá thú vị. ở bản Lác có thể do đã làm du lịch lâu năm nên cách thức khá chuyên nghiệp, bài bản, đây cũng là bản có nhiều homestay tập trung nhất. Các nhà sàn giữ được kiến trúc cổ, rộng rãi, cao ráo, sạch sẽ. Bản có thể đón cùng một lúc nhiều đoàn khách đông người tạo nên khung cảnh sôi động, nhộn nhịp, nhất là vào dịp cuối tuần. Đối với một số điểm du lịch cộng đồng khác như ở Đà Bắc, Kỳ Sơn, các homestay không tập trung và cũng chưa nhiều nhưng lại có điểm riêng biệt. Cùng với việc được trải nghiệm cuộc sống, sinh hoạt thường ngày của người dân bản địa, du khách có thể tham gia nhiều hoạt động hấp dẫn như đạp xe, bơi lội, chèo bè, bắt cá…

“Văn hóa Hòa Bình” đương đại và thuật ngữ nền “Văn hóa Hòa Bình” tiền sử

(HBĐT) - Khi nói đến thuật ngữ "Văn hóa Hòa Bình” chúng ta thường hay nghĩ đến 2 khái niệm văn hóa: "Văn hóa Hòa Bình” đương đại phản ánh đời sống hàng ngày của người Hòa Bình và nền "Văn hóa Hòa Bình” tiền sử (Văn hóa Hòa Bình thời kỳ đồ đá).

Thăm bản du lịch cộng đồng Đá Bia

(HBĐT) - Bản Đá Bia, xã Tiền Phong (Đà Bắc) là một trong những bản có hoạt động du lịch cộng đồng mới trên khu vực hồ Hòa Bình, địa điểm lý tưởng cho những du khách muốn tạm xa ồn ào của đô thị, khám phá những điều mới lạ, tìm hiểu về đời sống văn hóa của dân tộc Mường.

Hà Nội, những tinh mơ

Bỏ lại sau lưng cái xô bồ, ồn ào của Hà Nội, trên một góc phố lơ đãng, ông nhạc sĩ của Hà Nội - Phú Quang nói với tôi rằng: "Hà Nội đẹp lắm, vẻ đẹp của một cô gái không son phấn!”. Để cảm thấy một Hà Nội "không son phấn”, dù chỉ một lần, ai đó hãy thử dạo quanh những con phố tinh mơ, để quên đi tất cả những gì mình từng biết, để "thấy mình chẳng nhớ nổi một con đường”. Buổi sáng Hà Nội là thế, đẹp yên bình. Cái đẹp in hằn trên cả những lặng thầm mưu sinh.