(HBĐT) - Nền văn minh lúa nước, mùa vụ, canh tác… là những thuật ngữ trong sách vở giúp tôi hiểu về nông thôn. Thuở bé, giữa nếp nhà giữa miền non cao, đèo dốc, trong gió rừng mát rượi, nghe lời ru của bà, tôi vẫn mơ mơ hồ hồ về quê hương đồng bằng có gốc gác cha ông. Thế là phải đến khi thành một chàng trai, tôi mới khăn gói về đồng bằng, cảm nhận mộc mạc mà sâu lắng của ngàn đời tổ tiên cấy hái, kháng cự và dung hòa với nắng, mưa, trời, đất. Hơi đất ấm phả vào gan bàn chân giúp bước những bước đi tự tin hơn.

 

Người đàn ông ngoại ngũ tuần dẫn tôi ra đồng trước đôi mắt tò mò của người trong làng, ngoài xóm. Đó là người đàn ông thứ hai trong đời dạy tôi quen với đất đai mà không phải là những mảnh nương dốc đứng, lổn nhổn đá tai mèo như bố tôi ngày xưa. Lần này, tôi là một chàng rể lơ ngơ về với đồng quê được bố vợ mình dạy bảo từ điều nhỏ nhất.

 

Nhìn những bờ ruộng hẹp chỉ vừa bàn chân đi, tôi mới thấm thía cái gọi là đất lề, quê thói. Mùa này, ruộng nhà tôi để cạn trồng màu, thửa ruộng khô nằm giữa mênh mông là mặt ruộng nước có những nhánh mạ đang bén rễ thật lạ lẫm bởi tôi cứ quen với điệp khúc chiêm - mùa của đồng bằng. Nhìn ruộng mía, đỗ, lạc… bất ngờ hiện ra, tôi cứ có ấn tượng về sự độc, lạ hay đối phó tình thế. Cái cán cuốc tre chưa chịu rời lưng tôi, chẳng có gì làm mốc nhưng theo bước chân bố, tôi biết ruộng nhà còn xa lắm.

 

Khi cán cuốc hạ xuống, khoan thai lấy tay che mắt khỏi bị lóa ánh mặt trời, bố tôi bảo:

- Vụ này, ta trồng lạc để giữ giống cho vụ sau. Mùa vụ cũng có khi tiến, khi lui con ạ.

Bởi vậy mới nói cũng có lúc gieo trồng chỉ để giữ sức cho mùa sau, cầm cự với đất đai chứ không mong có dư thừa. Nhưng có lẽ, chỉ cần mai kia, những thân cây họ đậu giàu chất đạm khô mục đi tạo nên lớp mùn hữu cơ bổ dưỡng cho mùa sau. Hóa ra, trồng trọt đâu phải chỉ lo “nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống” mà còn phải hiểu lẽ nhún nhường, biết hy sinh cái trước mắt để thu về thành quả   sau này.

 

Tiếng là trồng giữ giống nhưng hai bố con tôi cũng đâu có lơ là. Trên cái luống đánh cao (để rễ không bị úng bởi lớp đất ẩm ướt phía dưới), bố tôi cẩn thận bổ từng nhát cuốc tạo thành những hốc đều nhau tăm tắp, mỗi hốc lại chỉ cần độ sâu vừa phải để sau này hạt mầm đủ sức đội đất nhô lên. Nếu nông quá, cây cũng không đủ độ vững chãi. Tuy chẳng phải lội bùn, chẳng phải cấy thẳng tay cho lúa thẳng hàng nhưng làm màu có cái khó riêng, mỗi một loại cây ưa một cách gieo trồng, nhìn những ruộng lạc mầm đã đội đất khoe thùy lá xanh của hàng xóm xung quanh, tôi biết.

 

Cuối chiều, nắng quái vẫn chiếu xiên từ phía đỉnh đồi xa, nghe tiếng chuông chùa vẳng lại từ làng bên, tôi thấy bố tôi khẩn trương hơn. Mỗi nhát cuốc, nhúm phân lân, hạt lạc vừa tách khỏi vỏ mùa trước còn nguyên màu tươi mới đã vội vã chìm vào lòng đất gánh phận sự duy trì nòi giống cho mùa sau. Tôi theo bố vội bỏ hạt, lấp hốc mau lẹ trước khi trời tối nhưng trong đầu cứ thấy mênh mang một nỗi niềm như thế.

 

Trước khi về đây, tôi đã từng nghe kể, vụ màu đôi khi lại là khúc đệm, là phao cứu sinh cho nhà nông sau một mùa lúa thất bát, chẳng thế mà câu hát “được mùa thóc lúa chớ phụ ngô, khoai” lúc này cứ văng vẳng bên tai. Hạt gạo bao giờ ăn vào cũng mát ruột (cơm tẻ là mẹ ruột) nhưng dân gian cũng từng có câu: “Sảy cha còn chú, sảy mẹ bú dì”, vụ lúa năm rồi thất thu thì hoa màu cũng giúp ta đỡ đói lòng. Chắc hẳn, mỗi câu ca dao, tục ngữ cũng hàm ý cả triết lý nhân sinh của mùa màng như thế chứ đâu chỉ là quan hệ giữa con người với nhau.

 

Trồng màu có lẽ là cánh tay trái của nhà nông nhưng chưa bao giờ bị khinh bạc. Bằng chứng là chiếc kẹo lạc, kẹo dồi vẫn là món quà quê ở  quán nước ngay bến đò mỗi khi người dân quê tôi đi xa trở về, món quà đón tay của lũ trẻ khi mẹ đi chợ về. Hạt đậu thổi xôi, bát chè kho ngày tết, chum tương… cũng từ mảnh ruộng trồng màu ấy. Nếu vụ lúa chính như người con gái đẹp kiêu sa với màu xanh “thì con gái”, thơm hương đòng sữa, vàng óng chắc mẩy… đã đi vào thơ ca, nhạc, họa thì vụ màu phụ như cô gái quê mùa nhưng tần tảo, lấm lem cứ lặng lẽ với cái duyên thầm mà say lòng người.

 

Sớm nay, tôi lại khoác ba lô trở về thành phố sau mấy ngày nghỉ, sương sớm còn phủ mịn màng trên cỏ, phương đông ửng một màu hồng rực rỡ. Người làng tôi đã ra đồng, mỗi người một việc, mỗi thửa ruộng một cảnh, tôi không được đồng hành cùng họ suốt dịp này nữa. Nhưng có lẽ, trong tôi vẫn còn bâng khuâng về những nỗi niềm của vụ màu năm nay.

 

 

                                                                      Bùi Việt Phương

                                         (Tổ 4, phường Thịnh Lang, TP Hòa Bình)

Các tin khác


Nồng nàn giây phút tháng tư

(HBĐT) - Những tia nắng tháng tư đã đổ xuống cánh đồng quê nứt nẻ. Ngày nắng tháng tư ùa về trong tiếc nhớ xa xôi, đám trẻ quê lại rong ruổi trên những cánh đồng, gieo mình xuống dòng sông xanh mát, cùng nhau trèo cây hái trái… Tất cả đã làm nên những ngày tháng tư diệu kỳ trong tôi.

Những bức ảnh...

(HBĐT) - Từng là bạn bè trên mức người quen, gặp là vui, tay bắt mặt mừng. Anh Gh., người đồng hương, là người quảng giao và cũng khá đơn giản. Anh làm tự do và có nhiều đam mê, sở thích. Việc gì anh cũng góp mặt một chút. Năm trước là hội viên hội câu cá - nuôi ong, năm nay là hội chơi "lan rừng phố núi” kiêm hội yêu thích ảnh đen trắng, nhạc Bô-le-rô... Anh lên Facbook "nổ” khá đanh, điểm sơ qua cũng là "mem-bơ” của gần 10 hội xã hội, liên quan đến khá nhiều lĩnh vực thể thao, nghệ thuật, văn hoá tâm linh, phong thủy…

Mừng thọ

(HBĐT) - Mấy bữa nay, anh Th. bấn lên vì chuyện làm mừng thọ cho bố đẻ. Mừng quá, cụ 80 tuổi rồi mà vẫn tinh anh lắm, vẫn đọc báo, tập dưỡng sinh. Buổi chiều, cụ vẫn 2 vòng đi bộ quanh vườn nghe chim chóc véo von. Bạn già đến chơi có thể đàm đạo chuyện nước nhà, chuyện thế giới… Cũng mừng các con đều ổn ở mọi khía cạnh…

Góc nhớ tháng tư

(HBĐT) - "Tháng tư ơi sao yêu nhiều đến thế/Một khoảng trời, một chút bâng khuâng/Nắng lung linh bỏ mùa xuân ở lại/Em gọi hè trong chiếc lá me bay.” Chẳng thể đếm nổi bao nhiêu lần ta đã ngân nga những vần thơ đầy cảm xúc dạt dào như vậy mỗi độ tháng tư về. Ta hân hoan, vui mừng như trẻ lên ba đón lấy món quà của bà, của mẹ sau mỗi phiên chợ. Tháng tư về, đâu đâu cũng thấy nắng ngập tràn. Từ phố nhỏ yêu thương hàng ngày ta đi làm tới con hẻm len qua khu trọ vốn dĩ chật hẹp chỉ một lối người qua, nắng len lỏi, bừng lên tươi rói.

Hương xuân

(HBĐT) - Mùa xuân là mùa đẹp nhất trong năm, đẹp như hương thầm của cô gái mới lớn, nhẹ nhàng và quyến rũ. Mùa xuân, tiết trời trong lành, mát mẻ nhưng sáng sớm hay đêm về vẫn cảm nhận được cái se lạnh mơn man. Nơi thôn quê - những "khu phố” của làng quê ta thường tìm được cảnh yên ả, thanh bình mỗi sáng mai thức dậy. Sương xuân dịu dàng đọng lại nơi cỏ cây, hoa lá, trên ngọn lúa xanh mướt đang bén rễ vươn mình đón ánh bình minh. Và đâu đó, những người con xa quê thường nhớ nhung, lưu luyến và trở về mỗi khi có dịp để được thả hồn với "bờ ao, giếng nước, sân đình”, tìm về với tuổi thơ và sự bình yên nơi tâm hồn.