(HBĐT) - Nền văn minh lúa nước, mùa vụ, canh tác… là những thuật ngữ trong sách vở giúp tôi hiểu về nông thôn. Thuở bé, giữa nếp nhà giữa miền non cao, đèo dốc, trong gió rừng mát rượi, nghe lời ru của bà, tôi vẫn mơ mơ hồ hồ về quê hương đồng bằng có gốc gác cha ông. Thế là phải đến khi thành một chàng trai, tôi mới khăn gói về đồng bằng, cảm nhận mộc mạc mà sâu lắng của ngàn đời tổ tiên cấy hái, kháng cự và dung hòa với nắng, mưa, trời, đất. Hơi đất ấm phả vào gan bàn chân giúp bước những bước đi tự tin hơn.

 

Người đàn ông ngoại ngũ tuần dẫn tôi ra đồng trước đôi mắt tò mò của người trong làng, ngoài xóm. Đó là người đàn ông thứ hai trong đời dạy tôi quen với đất đai mà không phải là những mảnh nương dốc đứng, lổn nhổn đá tai mèo như bố tôi ngày xưa. Lần này, tôi là một chàng rể lơ ngơ về với đồng quê được bố vợ mình dạy bảo từ điều nhỏ nhất.

 

Nhìn những bờ ruộng hẹp chỉ vừa bàn chân đi, tôi mới thấm thía cái gọi là đất lề, quê thói. Mùa này, ruộng nhà tôi để cạn trồng màu, thửa ruộng khô nằm giữa mênh mông là mặt ruộng nước có những nhánh mạ đang bén rễ thật lạ lẫm bởi tôi cứ quen với điệp khúc chiêm - mùa của đồng bằng. Nhìn ruộng mía, đỗ, lạc… bất ngờ hiện ra, tôi cứ có ấn tượng về sự độc, lạ hay đối phó tình thế. Cái cán cuốc tre chưa chịu rời lưng tôi, chẳng có gì làm mốc nhưng theo bước chân bố, tôi biết ruộng nhà còn xa lắm.

 

Khi cán cuốc hạ xuống, khoan thai lấy tay che mắt khỏi bị lóa ánh mặt trời, bố tôi bảo:

- Vụ này, ta trồng lạc để giữ giống cho vụ sau. Mùa vụ cũng có khi tiến, khi lui con ạ.

Bởi vậy mới nói cũng có lúc gieo trồng chỉ để giữ sức cho mùa sau, cầm cự với đất đai chứ không mong có dư thừa. Nhưng có lẽ, chỉ cần mai kia, những thân cây họ đậu giàu chất đạm khô mục đi tạo nên lớp mùn hữu cơ bổ dưỡng cho mùa sau. Hóa ra, trồng trọt đâu phải chỉ lo “nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống” mà còn phải hiểu lẽ nhún nhường, biết hy sinh cái trước mắt để thu về thành quả   sau này.

 

Tiếng là trồng giữ giống nhưng hai bố con tôi cũng đâu có lơ là. Trên cái luống đánh cao (để rễ không bị úng bởi lớp đất ẩm ướt phía dưới), bố tôi cẩn thận bổ từng nhát cuốc tạo thành những hốc đều nhau tăm tắp, mỗi hốc lại chỉ cần độ sâu vừa phải để sau này hạt mầm đủ sức đội đất nhô lên. Nếu nông quá, cây cũng không đủ độ vững chãi. Tuy chẳng phải lội bùn, chẳng phải cấy thẳng tay cho lúa thẳng hàng nhưng làm màu có cái khó riêng, mỗi một loại cây ưa một cách gieo trồng, nhìn những ruộng lạc mầm đã đội đất khoe thùy lá xanh của hàng xóm xung quanh, tôi biết.

 

Cuối chiều, nắng quái vẫn chiếu xiên từ phía đỉnh đồi xa, nghe tiếng chuông chùa vẳng lại từ làng bên, tôi thấy bố tôi khẩn trương hơn. Mỗi nhát cuốc, nhúm phân lân, hạt lạc vừa tách khỏi vỏ mùa trước còn nguyên màu tươi mới đã vội vã chìm vào lòng đất gánh phận sự duy trì nòi giống cho mùa sau. Tôi theo bố vội bỏ hạt, lấp hốc mau lẹ trước khi trời tối nhưng trong đầu cứ thấy mênh mang một nỗi niềm như thế.

 

Trước khi về đây, tôi đã từng nghe kể, vụ màu đôi khi lại là khúc đệm, là phao cứu sinh cho nhà nông sau một mùa lúa thất bát, chẳng thế mà câu hát “được mùa thóc lúa chớ phụ ngô, khoai” lúc này cứ văng vẳng bên tai. Hạt gạo bao giờ ăn vào cũng mát ruột (cơm tẻ là mẹ ruột) nhưng dân gian cũng từng có câu: “Sảy cha còn chú, sảy mẹ bú dì”, vụ lúa năm rồi thất thu thì hoa màu cũng giúp ta đỡ đói lòng. Chắc hẳn, mỗi câu ca dao, tục ngữ cũng hàm ý cả triết lý nhân sinh của mùa màng như thế chứ đâu chỉ là quan hệ giữa con người với nhau.

 

Trồng màu có lẽ là cánh tay trái của nhà nông nhưng chưa bao giờ bị khinh bạc. Bằng chứng là chiếc kẹo lạc, kẹo dồi vẫn là món quà quê ở  quán nước ngay bến đò mỗi khi người dân quê tôi đi xa trở về, món quà đón tay của lũ trẻ khi mẹ đi chợ về. Hạt đậu thổi xôi, bát chè kho ngày tết, chum tương… cũng từ mảnh ruộng trồng màu ấy. Nếu vụ lúa chính như người con gái đẹp kiêu sa với màu xanh “thì con gái”, thơm hương đòng sữa, vàng óng chắc mẩy… đã đi vào thơ ca, nhạc, họa thì vụ màu phụ như cô gái quê mùa nhưng tần tảo, lấm lem cứ lặng lẽ với cái duyên thầm mà say lòng người.

 

Sớm nay, tôi lại khoác ba lô trở về thành phố sau mấy ngày nghỉ, sương sớm còn phủ mịn màng trên cỏ, phương đông ửng một màu hồng rực rỡ. Người làng tôi đã ra đồng, mỗi người một việc, mỗi thửa ruộng một cảnh, tôi không được đồng hành cùng họ suốt dịp này nữa. Nhưng có lẽ, trong tôi vẫn còn bâng khuâng về những nỗi niềm của vụ màu năm nay.

 

 

                                                                      Bùi Việt Phương

                                         (Tổ 4, phường Thịnh Lang, TP Hòa Bình)

Các tin khác

Không có hình ảnh
Không có hình ảnh
Không có hình ảnh

Vùng đất một thời oanh liệt

 (HBĐT) - Tôi có người anh tham gia quân đội năm 1968, hy sinh trong cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước, mấy chục năm qua, ngoài tấm bằng "Tổ quốc ghi công”, gia đình chỉ còn lưu giữ duy nhất tờ giấy báo tử mang tên Nguyễn Văn Luyện, sinh năm 1937, quê quán xóm Đá Bạc, xã Liên Sơn, Lương Sơn, Hòa Bình, đơn vị: "Tiểu đoàn bộ 8 - KB”, hy sinh "tại mặt trận phía Nam”. Chị tôi cùng các cháu đã cất công tìm kiếm khắp nơi, kể cả đường tâm linh, ngoại cảm nhưng tất cả đều vô vọng.

Quê hương đổi mới

(HBĐT) - Quê tôi là vùng đồng chiêm trũng nghèo, người dân chịu thương, chịu khó, lam lũ quanh năm nhưng cuộc sống thiếu trước, hụt sau. Mỗi lần về quê, trong tôi đều có những cảm nhận khác nhau và lần này cũng vậy. Đến đầu làng, tâm hồn tôi đã dâng trào cảm xúc, hít một hơi thật sâu vào lồng ngực, cảm giác thật hạnh phúc. Đó là cảm nhận của đứa con xa nhà lâu ngày mới trở về bên mái ấm gia đình, được sà vào vòng tay yêu thương của cha mẹ.

Bức tranh mùa vàng

(HBĐT) - Chiều hè, tôi muốn được đứng trên bờ đê chạy theo con sông hiền hòa quê tôi để hóng gió. Những cơn gió mát rượi từ dưới lòng sông thổi lên quyện với hương thơm nồng của cánh đồng lúa chín.

Một thời phượng vỹ

(HBĐT) - Không biết tự bao giờ sân trường tôi đã có hàng phượng vĩ. Những gốc phượng khẳng khiu lạc giữa cơ man nào là bê tông, cốt thép, cửa kính tường vôi… cứ lầm lũi như thế suốt những tháng ngày đông giá. Trong nắng tháng tư hanh vàng, nắng tháng 6 đổ lửa xuống sân trường, tán phượng đơn sơ chỉ đủ làm nên chút bóng mát đơn sơ. Nhìn lên tán cây đang đơm đầy nụ hoa, bác lao công dừng tay chổi:

Những cơn mưa mùa hạ


(HBĐT) - Cả buổi sáng chỉ dọn dẹp hai tầng ngôi nhà nhỏ xíu với hai phòng ngủ, phòng khách, phòng ăn, gian bếp, vậy mà mãi đến non trưa mới xong. Nằm ngả lưng xuống giường thì nghe vọng xa xa tiếng sấm. Nhìn quầng sáng hắt bên ngoài cửa kính chợt nghĩ: nắng to vậy sao mưa được.

Ngoại ô xưa

(HBĐT) - Ở thành phố này bấy nhiêu năm, sau bao bận xách va li tới những miền đất lạ, tôi mới nhớ ra ngay kề thành phố mình còn một khu ngoại ô lạ lẫm. Mùa đông, rồi mùa hạ, có bao thứ rau củ xuất hiện trên chiếc đĩa sứ tráng men sáng bóng, những gam màu sinh tố trong li thủy tinh nhưng đã mấy ai biết được mảnh đất ngoại ô nhỏ bé đã phôi thai những sắc màu ấy như thế nào.