(HBĐT) - Hòa Bình miền đất thân thương – cửa ngõ của núi rừng Tây Bắc. Nơi đây cảnh đẹp nên thơ, hùng vĩ. Đặc biệt là nét văn hóa dân gian độc đáo của bà con các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

 

Nghệ sĩ ưu tú Bùi Chí Thanh đạo diễn nhiều chương trình nghệ thuật chiêng Mường của tỉnh.

 

Đến với Hòa Bình là đến với đời sống văn hóa của miền sơn cước. Chúng ta được biết đến một cụ ông tuổi trên 80 với tên gọi thân quen ông “Cồng chiêng” thật là hấp dẫn và lý thú. Chúng tôi là những người yêu nghệ thuật, đến thăm gia đình ông. Căn nhà được xây rộng rãi, thoáng mát trên quả đồi ven quốc lộ 6 – phường Chăm Mát (TP Hòa Bình). Đến nhà, ông tiếp đón chúng tôi rất cởi mở, nụ cười rạng rỡ, đôn hậu luôn hiện hữu trên gương mặt thanh tao, đôi mắt sáng long lanh dưới mái tóc trắng như mây bay. Tôi hỏi thăm sức khỏe của ông và gia đình. Qua lời thăm hỏi tôi đi vào vấn đề: “ông ơi! Nay ông đã ở cái tuổi bát tuần sao còn hăng say với nghệ thuật đến thế? cái tên ông Cồng Chiêng là thế nào hả ông”?

 

Ông nhìn tôi cười thân mật và nói với giọng ôn tồn, ấm áp: “Tôi luôn gắn bó, hướng dẫn bà con đánh chiêng, cái tên cồng chiêng là do bà con đặt cho tôi để gọi cho dễ nhớ thôi”.

 

Qua tìm hiểu được biết, tên thật của ông là Bùi Chí Thanh, trước đây là giáo viên giảng dạy trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật Tây Bắc. ông đã về hưu hơn 20 năm nhưng chưa bao giờ ngừng nghỉ nghiên cứu nghệ thuật. ông đi khắp nơi, tới các thôn, bản xa xôi: Sơn La, Điện Biên, Tây Nguyên, Đắk L?k, Mai Châu, Lạc Sơn, Kim Bôi và các xã của thành phố Hòa Bình. Để tìm hiểu về bản sắc văn hóa các dân tộc. ông ăn, ngủ, sinh hoạt cùng bà con, có khi vắng nhà cả tuần hay nửa tháng. Đặc biệt, ông nghiên cứu kỹ về bản sắc văn hóa Thái, Mường, Dao. Mặc dù tuổi cao, sức khỏe hạn chế nhưng ông không quản khó khăn, miễn làm sao hiểu được đời sống văn hóa của bà con vùng cao. Cả đời ông sống và gắn bó với bà con, với núi rừng.

 

Ông gặp gỡ các già làng, các cháu phụ trách văn hóa xã để tìm hiểu nét văn hóa độc đáo riêng của mỗi dân tộc. Mỗi khi đêm về, dưới ánh lửa bập bùng, ông múa xòe cùng bà con, thật gần gũi và gắn bó. Từ trẻ thơ đến các già làng đều quý mến ông như người thân trong gia đình vậy. Khi trở về với gia đình, vợ, con kính trọng và ủng hộ ông hết lòng. Bà Đinh Thị Thủy là giáo viên dạy mỹ thuật ở trường cao đẳng Văn hóa nghệ thuật Tây Bắc, nay về hưu, bà là người vợ đẹp, dịu hiền, nhiệt tình giúp đỡ ông về mọi mặt và là động lực giúp ông vượt qua mọi khó khăn để ông chuyên tâm vào nghiên cứu, sáng tác. Những ngày hè oi ả cũng như bao đêm đông  giá lạnh, ông thức thâu đêm để làm việc, ông nghiên cứu kỹ về bản sắc văn hóa của dân tộc Mường - Thái. Mỗi tiếng chiêng vang lên chất chứa tình cảm của ông cùng với bà con, hòa quyện trong tiếng suối, tiếng rừng. Hình ảnh của ông đã gắn bó với nhân dân các dân tộc vùng cao. Cái tên ông “Cồng chiêng” cứ theo ông từ đó.

 

Sự động viên của người vợ hiền tiếp cho ông hơi ấm trên những trang thơ,  cuốn truyện và những tập san viết về nghệ thuật. Thông thạo và hiểu rõ bản sắc văn hóa vùng miền của từng dân tộc đã giúp ông dàn dựng hàng nghìn chiếc cồng chiêng. Kỷ niệm 130 năm ngày thành lập tỉnh và 25 năm tái lập tỉnh và Lễ hội Chiêng Mường lần thứ 2, năm 2016, ông đã góp sức dàn dựng dàn chiêng lên tới 1.600 chiếc và hơn 1.000 nghệ nhân trong tỉnh tham gia. Màn diễu hành chiêng đường phố kéo dài hàng cây số, thật hoành tráng và đẹp mắt. Mỗi tiếng chiêng vang vọng, lắng sâu trong mỗi người dân Hòa Bình, trong hồn quê, non nước. Sự đam mê, dày công nghiên cứu đã giúp ông đúc kết được nhiều thành quả, đem lại cho nền nghệ thuật tỉnh nhà và nền văn hóa nghệ thuật nước ta. ông đã góp một phần nhỏ trong việc phát huy và bảo tồn văn hóa chiêng tỉnh Hòa Bình. Hàng trăm bài thơ, sách và nhiều công trình nghiên cứu. Đặc biệt là 3 bộ sách quý tiêu biểu ông viết về:

 

- Nghệ thuật múa dân gian Tây Bắc; Nghệ thuật múa Mường; Tết nhảy của người Dao quần chẹt Hòa Bình.

 

Ông đã vinh dự đón nhận giải thưởng Nhà nước năm 2008 và nhiều huy chương trong ngành văn hóa - một đóng góp trong việc bảo vệ và giữ gìn bản sắc văn hóa  dân tộc.

 

 

                                                 Nguyễn Phương Đông

                                          (Phường Thái Bình - TP Hòa Bình)

 

 

Các tin khác


“Cô tiên” ở bản Lác

(HBĐT) - Có đến bản Lác, xã Chiềng Châu (Mai Châu) mới hiểu vì sao bà con nơi đây lại gọi chị Vì Thị Thuận, người phụ nữ dân tộc Thái sinh ra và lớn lên tại bản Lác là "Cô tiên”.

Làm giàu từ nuôi hươu lấy nhung

(HBĐT) - Theo giới thiệu của Hội CCB xã Lâm Sơn (Lương Sơn), chúng tôi đến thăm gia đình CCB Nguyễn Minh Thắng ở chi hội Nam Sơn, người đã có gần 20 năm nuôi hươu lấy nhung. Nhờ tích cực học hỏi và tìm tòi sáng tạo, đến nay mô hình nuôi hươu của gia đình CCB Nguyễn Minh Thắng đã đem lại hiệu quả kinh tế cao, được nhân rộng trên địa bàn huyện.

Nữ đảng viên tiêu biểu học tập phong cách Bác Hồ

(HBĐT) - Đến thăm Trại tạm giam Công an tỉnh, được trao đổi với phạm nhân nữ tại trại, chúng tôi mới biết cán bộ quản giáo nơi đây được yêu mến và kính trọng như thế nào. Trong đó được nhắc đến nhiều hơn cả là thiếu úy Bàn Thị Huệ, nữ quản giáo trẻ nhưng tràn đầy nhiệt huyết, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, được đồng đội và cấp trên ghi nhận.

Đinh Công Tuấn - đội trưởng phong trào gắn bó với nhân dân

(HBĐT) - Là điển hình tiên tiến trong phong trào thi đua của Công an tỉnh, thiếu tá Đinh Công Tuấn – Đội trưởng Đội xây dựng phong trào và phụ trách xã về ANTT Công an huyện Tân Lạc nổi bật ở khả năng vận động quần chúng. Gắn bó với nhân dân, anh hiểu hơn về cuộc sống, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân, từ đó, đề xuất các giải pháp liên quan đến công tác đảm bảo ANTT, ổn định tình hình địa bàn.

20 năm tâm huyết chăm lo sức khỏe người cao tuổi

(HBĐT) - Nhiệt huyết, không ngừng sáng tạo là những gì mà tôi thấy được ở bà Lê Vân – chủ nhiệm CLB dưỡng sinh hưu trí tỉnh Hòa Bình. Tuy đã bước sang tuổi 70 nhưng tâm huyết với sự nghiệp chăm lo sức khỏe của người cao tuổi trong bà chưa một giây phút nào nguội lạnh.

Người đàn ông nặng tình với hát đối

(HBĐT) - Phía cuối con đường làng quanh co là nhà ông Bùi Văn Ểu, xóm Lầm, xã Phong Phú, huyện Tân Lạc. Biết đến hát đối từ khi mới 13 tuổi, năm nay ông đã 67 tuổi và luôn cố gắng giữ gìn những giá trị văn hóa lâu đời của hát đối.