(HBĐT) - Hòa Bình miền đất thân thương – cửa ngõ của núi rừng Tây Bắc. Nơi đây cảnh đẹp nên thơ, hùng vĩ. Đặc biệt là nét văn hóa dân gian độc đáo của bà con các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

 

Nghệ sĩ ưu tú Bùi Chí Thanh đạo diễn nhiều chương trình nghệ thuật chiêng Mường của tỉnh.

 

Đến với Hòa Bình là đến với đời sống văn hóa của miền sơn cước. Chúng ta được biết đến một cụ ông tuổi trên 80 với tên gọi thân quen ông “Cồng chiêng” thật là hấp dẫn và lý thú. Chúng tôi là những người yêu nghệ thuật, đến thăm gia đình ông. Căn nhà được xây rộng rãi, thoáng mát trên quả đồi ven quốc lộ 6 – phường Chăm Mát (TP Hòa Bình). Đến nhà, ông tiếp đón chúng tôi rất cởi mở, nụ cười rạng rỡ, đôn hậu luôn hiện hữu trên gương mặt thanh tao, đôi mắt sáng long lanh dưới mái tóc trắng như mây bay. Tôi hỏi thăm sức khỏe của ông và gia đình. Qua lời thăm hỏi tôi đi vào vấn đề: “ông ơi! Nay ông đã ở cái tuổi bát tuần sao còn hăng say với nghệ thuật đến thế? cái tên ông Cồng Chiêng là thế nào hả ông”?

 

Ông nhìn tôi cười thân mật và nói với giọng ôn tồn, ấm áp: “Tôi luôn gắn bó, hướng dẫn bà con đánh chiêng, cái tên cồng chiêng là do bà con đặt cho tôi để gọi cho dễ nhớ thôi”.

 

Qua tìm hiểu được biết, tên thật của ông là Bùi Chí Thanh, trước đây là giáo viên giảng dạy trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật Tây Bắc. ông đã về hưu hơn 20 năm nhưng chưa bao giờ ngừng nghỉ nghiên cứu nghệ thuật. ông đi khắp nơi, tới các thôn, bản xa xôi: Sơn La, Điện Biên, Tây Nguyên, Đắk L?k, Mai Châu, Lạc Sơn, Kim Bôi và các xã của thành phố Hòa Bình. Để tìm hiểu về bản sắc văn hóa các dân tộc. ông ăn, ngủ, sinh hoạt cùng bà con, có khi vắng nhà cả tuần hay nửa tháng. Đặc biệt, ông nghiên cứu kỹ về bản sắc văn hóa Thái, Mường, Dao. Mặc dù tuổi cao, sức khỏe hạn chế nhưng ông không quản khó khăn, miễn làm sao hiểu được đời sống văn hóa của bà con vùng cao. Cả đời ông sống và gắn bó với bà con, với núi rừng.

 

Ông gặp gỡ các già làng, các cháu phụ trách văn hóa xã để tìm hiểu nét văn hóa độc đáo riêng của mỗi dân tộc. Mỗi khi đêm về, dưới ánh lửa bập bùng, ông múa xòe cùng bà con, thật gần gũi và gắn bó. Từ trẻ thơ đến các già làng đều quý mến ông như người thân trong gia đình vậy. Khi trở về với gia đình, vợ, con kính trọng và ủng hộ ông hết lòng. Bà Đinh Thị Thủy là giáo viên dạy mỹ thuật ở trường cao đẳng Văn hóa nghệ thuật Tây Bắc, nay về hưu, bà là người vợ đẹp, dịu hiền, nhiệt tình giúp đỡ ông về mọi mặt và là động lực giúp ông vượt qua mọi khó khăn để ông chuyên tâm vào nghiên cứu, sáng tác. Những ngày hè oi ả cũng như bao đêm đông  giá lạnh, ông thức thâu đêm để làm việc, ông nghiên cứu kỹ về bản sắc văn hóa của dân tộc Mường - Thái. Mỗi tiếng chiêng vang lên chất chứa tình cảm của ông cùng với bà con, hòa quyện trong tiếng suối, tiếng rừng. Hình ảnh của ông đã gắn bó với nhân dân các dân tộc vùng cao. Cái tên ông “Cồng chiêng” cứ theo ông từ đó.

 

Sự động viên của người vợ hiền tiếp cho ông hơi ấm trên những trang thơ,  cuốn truyện và những tập san viết về nghệ thuật. Thông thạo và hiểu rõ bản sắc văn hóa vùng miền của từng dân tộc đã giúp ông dàn dựng hàng nghìn chiếc cồng chiêng. Kỷ niệm 130 năm ngày thành lập tỉnh và 25 năm tái lập tỉnh và Lễ hội Chiêng Mường lần thứ 2, năm 2016, ông đã góp sức dàn dựng dàn chiêng lên tới 1.600 chiếc và hơn 1.000 nghệ nhân trong tỉnh tham gia. Màn diễu hành chiêng đường phố kéo dài hàng cây số, thật hoành tráng và đẹp mắt. Mỗi tiếng chiêng vang vọng, lắng sâu trong mỗi người dân Hòa Bình, trong hồn quê, non nước. Sự đam mê, dày công nghiên cứu đã giúp ông đúc kết được nhiều thành quả, đem lại cho nền nghệ thuật tỉnh nhà và nền văn hóa nghệ thuật nước ta. ông đã góp một phần nhỏ trong việc phát huy và bảo tồn văn hóa chiêng tỉnh Hòa Bình. Hàng trăm bài thơ, sách và nhiều công trình nghiên cứu. Đặc biệt là 3 bộ sách quý tiêu biểu ông viết về:

 

- Nghệ thuật múa dân gian Tây Bắc; Nghệ thuật múa Mường; Tết nhảy của người Dao quần chẹt Hòa Bình.

 

Ông đã vinh dự đón nhận giải thưởng Nhà nước năm 2008 và nhiều huy chương trong ngành văn hóa - một đóng góp trong việc bảo vệ và giữ gìn bản sắc văn hóa  dân tộc.

 

 

                                                 Nguyễn Phương Đông

                                          (Phường Thái Bình - TP Hòa Bình)

 

 

Các tin khác


Nghị lực vượt khó, học giỏi của cô học trò nghèo

(HBĐT) - Trong một dịp cùng đoàn từ thiện đến thăm Trung tâm công tác xã hội Hòa Bình, tôi được biết đến cô gái dân tộc Mường, Bùi Thị Mơ (ảnh), SN 2003. Em hiện là học sinh lớp 8a2, trường TH &ứ THCS Dân Hạ (Kỳ Sơn), có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn nhưng thành tích học tập rất đáng nể. Em còn là một trong những học sinh vinh dự được gặp mặt Chủ tịch nước Trần Đại Quang trong dịp hè vừa rồi.

Chi hội trưởng phụ nữ nghị lực, tâm huyết với công tác Hội

(HBĐT) - Chị Hoàng Thị Hường, hội trưởng phụ nữ xóm Dấp, xã Hữu Lợi (Yên Thủy) được chị em trong chi hội tín nhiệm, noi gương không chỉ bởi chị là người phụ nữ nghị lực, vượt khó mà còn là cán bộ hội nhiệt tình, trách nhiệm. Hơn 10 gắn bó với công tác Hội, đặc biệt từ năm 2015, được tín nhiệm bầu làm chi hội trưởng phụ nữ xóm Dấp, chị càng thể hiện tính gương mẫu, tận tâm.

Người làm “cầu nối” cho tình hữu nghị Việt - Lào ở Hòa Bình

(HBĐT) - Cách đây hơn 1 tháng, bà Lê Hải Thiên (Phó Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam - Lào tỉnh Hòa Bình) vinh dự là thành viên của tỉnh đón đoàn công tác của Phó Chủ tịch nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào đến thăm và làm việc tại Hòa Bình. Bất ngờ vì lời chào của một vị khách nữ: "ôi chị Thiên, chị khỏe chứ… 7 năm rồi mới lại được gặp chị”. Người thốt lên xúc cảm đó là bà Sủn Thon Xay Nha Chắc (nguyên Đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Lào tại Việt Nam). Tay bắt, mặt mừng, 2 người gặp nhau như 2 chị em, 2 người ruột thịt sau bao năm gặp lại…

Nêu gương sáng trong các hoạt động cơ sở

(HBĐT) - Năm nay đã bước sang tuổi 73 nhưng ông Mai Thanh Tâm (ảnh), Bí thư Chi bộ, Trưởng ban công tác mặt trận khu 4, thị trấn Hàng Trạm (Yên Thủy) vẫn tận tụy, nỗ lực để hoàn thành tốt nhiệm vụ của một bí thư chi bộ. Với người dân khu 4, ông là tấm gương NCT điển hình hết lòng vì công việc chung.

Người giám định viên góp công “giải mã” nhiều vụ trọng án

(HBĐT) - Với nhiều người, công việc giám định không mấy hấp dẫn nhưng với thượng úy Đỗ Thành Công – Cán bộ đội giám định Phòng Kỹ thuật hình sự công an tỉnh thì mỗi dấu vết thu thập được đều "biết nói” mà đôi khi, những dấu vết nhỏ nhặt này chính là chìa khóa mở cánh cửa vụ án. Vì vậy, lúc nào anh cũng làm việc với niềm say mê, tận tâm hết mực.

Chàng trai 9x khởi nghiệp từ mô hình nuôi đà điểu

(HBĐT) - Gần 3 tháng trở lại đây, người dân xã Yên Nghiệp (Lạc Sơn) đã quen với bóng dáng những con đà điểu cao lênh khênh trong một gia trại tại xóm Lục 2. Chúng tôi đến tìm hiểu và càng bất ngờ hơn khi chủ gia trại là anh Bùi Văn Vính, trưởng xóm Lục 2, chàng trai 9x đầy nhiệt huyết và năng động.