Bài 2: lịch sử nghiên cứu về Văn hóa Hòa Bình (phần 2). 
 (HBĐT)-Việc nghiên cứu Văn hóa Hòa Bình trong những năm 70 có sự đổi mới về chất. Phương pháp khai quật cũng như nghiên cứu dần thoát ra khỏi khái niệm khảo cổ học cổ điển, ứng dụng ngày càng nhiều các khoa học tự nhiên vào khảo cổ học nhằm tìm hiểu các vấn đề môi trường tự nhiên, cuộc sống kinh tế và xã hội thời bấy giờ.


Công cụ sản xuất, sinh hoạt của cư dân Văn hóa Hòa Bình thời kỳ đá mới được lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh.

Tiếp đấy vào năm 1973, Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam khai quật hang Bưng ở huyện Đà Bắc. Cũng ở hang Bưng, lần đầu tiên tiến hành phân tích bào tử phấn hoa - một di tích Văn hóa Hòa Bình. Trong giai đoạn này, không chỉ tập trung sự tìm kiếm di tích Văn hóa Hòa Bình trong vùng núi Hà Sơn Bình, Thanh Hoá và Nghệ Tĩnh mà mở rộng lên tận vùng núi Tây Bắc. Đầu năm 1974, Viện Khảo cổ học khai quật hang Thẩm Khương thuộc huyện Tuần Giáo (Lai Châu) và tiếp đó, đầu năm 1975 khai quật di chỉ Sập Việt (Sơn La) ven bờ sông Đà. Đây là di chỉ Văn hóa Hòa Bình ngoài trời lần đầu tiên được khai quật ở nước ta. Cũng trong năm 1975, Khoa Sử, trường đại học Tổng hợp Hà Nội phát hiện nhóm di tích Văn hóa Hòa Bình quanh chùa Hương và tiến hành khai quật hang Sũng Sàm thuộc huyện Mỹ Đức.
 
Đầu năm 1976, Viện Khảo cổ học khai quật hang Con Moong thuộc huyện Thạch Thành (Thanh Hoá) nằm trong vườn quốc gia Cúc Phương. Sang năm 1981 và những năm sau đó, Viện Khảo cổ học tiến hành khai quật hang xóm Trại ở Mường Vang thuộc huyện Lạc Sơn. Đầu năm 1982, Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, Viện Khảo cổ học và trường đại học Tổng hợp Hà Nội phối hợp khai quật mái đá Ngườm ở huyện Võ Nhai (Thái Nguyên).
 
Trong khuôn khổ hợp tác giữa Việt Nam và Liên Xô, năm 1984 đã khai quật hang Khoài ở huyện Mai Châu. Đầu năm 1987, Viện Khảo cổ học và Viện Khảo cổ Bảo tàng Bungari trong khuôn khổ hợp tác đề tài hoàn thiện phương pháp khai quật trong hang động đã khai quật động Can thuộc huyện Kỳ Sơn. ở đây, cùng với bộ sưu tập Văn hóa Hòa Bình, bằng phương pháp sàng khô và đãi trong nước đã thu lượm được nhiều xương răng động vật nhỏ và hạt thực vật, góp phần tìm hiểu cảnh quan thiên nhiên vùng núi Hòa Bình thời bấy giờ. Các kết quả thám sát khai quật phần lớn được thông báo trên tạp chí Khảo cổ học, trong kỷ yếu những phát hiện mới về khảo cổ học của Viện Khảo cổ học và trong Thông báo khoa học của Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam.
 
Cho đến nay, gần 120 di tích Văn hóa Hòa Bình đã được phát hiện ở Việt Nam, trong đó, trên một nửa do các nhà khảo cổ học Việt Nam phát hiện trong khoảng những năm 1966 - 1980. Không những số lượng di tích tăng nhiều mà phạm vi phân bố cũng trải rộng hơn. Ngoài Hòa Bình, Thanh Hoá tập trung nhiều nhất, di tích Văn hóa Hòa Bình còn có mặt ở vùng núi Tây Bắc, trong các tỉnh Sơn La, Lai Châu và vùng núi Nghệ Tĩnh là những vùng trắng trước đây. Từ nguồn tư liệu mới, các công trình trong giai đoạn này đã tìm hiểu Văn hóa Hòa Bình một cách toàn diện, kể cả những vấn đề hết sức cơ bản như khái niệm Văn hóa Hòa Bình. Các ý kiến thảo luận trao đổi xoay quanh khái niệm Văn hóa Hòa Bình và truyền thống kỹ thuật Hòa Bình, phức hợp kỹ thuật Hòa Bình là những khái niệm được một số nhà khảo cổ phương Tây đưa ra trong những năm gần đây. Còn nhiều điều cần làm sáng tỏ, song hầu hết các ý kiến đều xác nhận về tồn tại một nền Văn hóa Hòa Bình ở Việt Nam và Đông Nam á.
 
Từ năm 1990 đến nay, nghiên cứu Văn hóa Hòa Bình đã chuyên sâu hơn được thể hiện trên mấy hướng: ứng dụng tiếp tục các thành tựu định tuổi C14, AMS và Hiệu chỉnh vòng cây (Dendrology) đã khẳng định tuổi Hoabinhan ở Việt Nam từ trên 30 ngàn năm trước. Mở rộng ứng dụng khai quật kiểu mới với thực hiện sàng lọc, xử lý mấu phytolith, opal và starchology, xác lập vết mòn sử dụng cả trên công cụ lẫn đường đi, khu cư trú, xử lý loại hình đá non-tool có khoáng chất, khai thác dữ kiện nhân học để làm rõ lý thuyết các lớp nhân học và mô hình vận động, di chuyển, theo mùa và theo địa vực. Tiêu biểu nhất là những nỗ lực của Trung tâm Tiền sử Đông Nam á của TS.Nguyễn Việt ở Việt Nam, nhóm nghiên cứu Hoabinhian của Thái Lan ở Mea Hongson, nhóm nghiên cứu của Thongsa ở Lào, của các học giả Trung Quốc ở Hoa Nam và nhóm nghiên cứu của Hàn Quốc.
 

Bài 3: Nội dung giá trị của Văn hóa Hòa Bình 

(Còn nữa) P.V (TH)

Các tin khác


Tái bản tuyệt tác sử thi thần thoại Đẻ đất, đẻ nước

(HBĐT) - Năm 1976, lần đầu tiên sử thi thần thoại Đẻ đất, đẻ nước sưu tầm ở Hoà Bình được dịch ra tiếng Việt do NXB Văn học ấn hành, được giới thiệu rộng rãi trước bạn đọc và giới nghiên cứu trong nước. Công trình này do 3 tác giả: Quách Giao, Thương Diễm, Bùi Thiện tiến hành với độ dài gần 6.000 câu. Gần 20 năm sau, năm 1995, NXB Văn hoá - Thông tin cho ra mắt tiếp tập sách Vốn cổ văn hoá Việt Nam của Viện Đông Nam á, Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn quốc gia, do hai tác giả Bùi Thiện và Trương Sĩ Hùng sưu tầm, biên soạn. Đây là công trình đồ sộ bằng tiếng Mường, tiếng Việt ghi trọn ở Hoà Bình, dày trên 2.000 trang, là cuốn sách nghiên cứu về mo Mường được các tác giả biên soạn lại trên cơ sở bản mo Đẻ đất, đẻ nước đã xuất bản năm 1976.

Quảng Ninh tạm ngừng cấp phép tàu du lịch tham quan vịnh Hạ Long

Ngày 17-7, trước diễn biến phức tạp của bão số 3, tỉnh Quảng Ninh đã ra công điện khẩn về việc tạm ngừng cấp phép tàu đi lại trên vịnh Hạ Long và vịnh Bái Tử Long, yêu cầu các tàu du lịch chở khách tham quan trả khách trở về bờ trước 15 giờ ngày 17-7, chủ động tìm nơi tránh trú bão an toàn.

Liên hoan tuyên truyền cổ động huyện Cao Phong

(HBĐT) - Huyện Cao Phong vừa tổ chức Liên hoan tuyên truyền cổ động năm 2018. 13 đội tuyên truyền đến từ 13 xã, thị trấn đã đem đến liên hoan 52 tiết mục ở 3 nội dung: văn nghệ, tiểu phẩm tuyên truyền và thuyết trình ảnh thời sự, nghệ thuật thu hút đông đảo người xem. Các đội tham dự Liên hoan đã lựa chọn nhiều đề tài thiết thực, hấp dẫn như: Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; biển đảo quê hương; xây dựng NTM; phòng, chống bạo lực gia đình; an toàn giao thông…

200 em thiếu nhi tham gia “Trại hè trải nghiệm- Mùa hè xanh”

(HBĐT) - Trong 2 ngày, 17-18/7, tại Trung tâm Văn hóa TTN, đã diễn ra "Trại hè trải nghiệm- Mùa hè xanh”. Tham gia chương trình có 200 em thiếu nhi đang sinh hoạt, học tập tại Trung tâm.

Liên hoan tuyên truyền cổ động huyện Tân Lạc năm 2018

(HBĐT) - Ngày 13-14/7, huyện Tân Lạc đã tổ chức thành công Liên hoan tuyên truyền cổ động năm 2018. Tham gia liên hoan có trên 400 diễn viên, nghệ nhân của 22 đoàn đến từ các xã, thị trấn trong huyện.

Lưu giữ và quảng bá văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc Mông

Với những ai quan tâm tới văn hóa các dân tộc thiểu số, hẳn đã quen với nhóm AHD (Action for Hmong Development), nơi tập hợp những người trẻ là con em đồng bào dân tộc Mông đang nỗ lực đóng góp vào công cuộc bảo tồn, gìn giữ và quảng bá những nét văn hóa đặc sắc của dân tộc mình.