Cách đây gần 20 năm, tiến sĩ Nguyễn Văn Việt, Giám đốc Trung tâm tiền sử Đông Nam Á đã phát hiện dấu mòn đi lại tiền sử dài chừng 6m ở phía Nam cửa hang xóm Trại, xã Tân Lập (Lạc Sơn). Khi phát hiện, hệ thống các dấu mòn này nằm sâu 60 - 70 cm, có niên đại 8.000 - 9.000 năm, hiện trạng gần như nguyên vẹn.



Tiến sĩ Nguyễn Văn Việt, Giám đốc Trung tâm tiền sử Đông Nam Á giới thiệu, chia sẻ với truyền thông về những phát hiện mới đối với nền Văn hóa Hòa Bình in dấu ở hang xóm Trại.


Theo sách "Tên làng xã Việt Nam đầu thế kỷ XIX”, xóm Trại thuộc xã Trung Hoàng, tổng Trung Hoàng, phủ Lạc Thổ, đạo Thanh Bình. Năm 1886, xóm thuộc địa phận Mường Vang xưa, nay thuộc các xã Quý Hoà, Tân Lập, Nhân Nghĩa. Với địa hình được bao bọc xung quanh là núi đá vôi, hang nằm ở giữa thung lũng đồng bằng rộng lớn được người dân canh tác lúa nước. Đứng từ trên đỉnh núi đá nhìn xuống có thể bao quát hết vùng trung tâm của Mường Vang. Đáng chú ý tại hang xóm Trại phát hiện nhiều dấu tích của người cổ xưa. Năm 1980, trong chuyến công tác nghiên cứu lập bản đồ của phương án Hoà Bình - Tân Lạc, đoàn địa chất 203 đã phát hiện dấu vết văn hoá nguyên thuỷ ở hang xóm Trại, thu được 108 hiện vật đá và một số xương động vật các loại. Đoàn khảo sát cũng phát hiện ngách đi vào hang sớm nhất của những người nguyên thuỷ đầu tiên sử dụng hang này. Ngách nằm sâu dưới mặt tầng văn hoá cổ chừng 4 m, len qua khoảng cách giữa các khối đá lăn với vách cửa hang.

Những bậc cao niên ở vùng trung tâm Mường Vang kể rằng, trước đây, xóm Trại là vùng rừng rậm rạp với rất nhiều cây sồi dẻ. Con người sơ khai sinh sống bằng hái lượm sồi dẻ, bắt và săn bắt thú rừng. Hiện tại, 6 vết mòn sâu và lớn đã được phát hiện bên dưới tầng Văn hoá Hoà Bình và đang trong quá trình bị nước nhũ kết cứng. So với hệ thống vết mòn phát hiện trước đó, những dấu vết mới phát hiện có độ mòn sử dụng lâu và rõ rệt hơn nhiều, chứng tỏ đây là nơi mà con người nguyên thuỷ từng cư trú và là phát hiện về con người cổ nhất thế giới.

Trong di tích hang đá xóm Trại, ngoài các hiện vật bằng đá, xương, sừng, gốm, các nhà khảo cổ còn thu được khá nhiều tàn tích các vỏ huyễn thể và thực vật. Viêc phát hiện được các hạt gạo, vỏ trấu trong tầng văn hoá của hang đá Trại có thể là minh chứng vật chất về một nền nông nghiệp trồng lúa nước sơ khai thời Văn hoá Hoà Bình. Đặc biệt là các nhà khoa học đã tìm thấy một ngôi mộ nằm ở địa tầng có niên đại trên 17.000 năm. Di tích của người xưa để lại còn có một số bếp lửa, trong đó rõ nhất là chiếc bếp được xếp bởi ba hòn đá lớn, khá đẹp và điển hình với đống tro tàn màu đỏ sậm. Cho đến nay, các nhà khảo cổ vẫn chưa hoàn toàn giải mã hết những bí ẩn lưu giữ tại hang xóm Trại.

Đến hang đá xóm Trại, chúng ta được tìm hiểu cuộc sống của người tiền sử Văn hóa Hòa Bình. Theo lối đi cổ 21 ngàn năm tuổi như dẫn du khách về với thuở sơ khai của trời đất. Lòng hang đá xóm Trại khá rộng, phía trên vòm hang chia thành 3 ngăn, ngăn giữa cao nhất với 2 hộc lõm như 2 quả trứng gà khổng lồ dính liền. Cuối năm 2014, tiến sĩ Nguyễn Văn Việt là một trong những người sáng lập "Câu lạc bộ bạn của những người yêu mến Văn hóa Hòa Bình” đã đứng ra kêu gọi bạn bè, các nhà hảo tâm yêu mến di sản dân tộc đóng góp tiền của để khắc phục tình trạng đá lở, tu sửa lại ngôi chùa đã bị đá rơi làm hư hại với mong muốn nơi đây trở thành một trong những cái nôi của Văn hóa Hòa Bình. Đến với hang đá Trại, người dân và du khách còn có điều kiện tham quan, tìm hiểu về không gian văn hoá dân tộc Mường, ngắm khung cảnh tuyệt đẹp của thung lũng Mường Vang - 1 trong 4 Mường lớn của tỉnh Hoà Bình.


Bùi Minh


Các tin khác


Đón bằng di tích lịch sử cấp tỉnh Đền Cò Lào

Ngày 29/2, UBND huyện Lạc Thuỷ tổ chức lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh đền Cò Lào, xã Thống Nhất.

Bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá của lễ hội ở Mường Vang

Tháng Giêng là thời điểm diễn ra nhiều hoạt động lễ hội trên địa bàn huyện Lạc Sơn. Nhờ lưu giữ được giá trị văn hoá đặc sắc nên các lễ hội nơi đây thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương đến tham quan, trải nghiệm.

Ấn tượng Lễ hội khai mùa Mường Thàng

Hòa chung không khí khai hội của các Mường trong tỉnh, trong 2 ngày 15 - 16/2 (tức mùng 6 - 7 tháng Giêng), người dân Mường Thàng - Cao Phong và du khách thập phương hân hoan dự lễ khai mùa Mường Thàng. Lễ hội được tổ chức quy mô cấp huyện, trên cơ sở tái hiện lễ xuống đồng của dân tộc Mường vùng Mường Thàng. Lễ hội mang đậm tín ngưỡng dân gian với nhiều lễ nghi truyền thống và phần hội vui tươi, đặc sắc.

Lắng đọng với “Bản hòa âm đất nước” ở xứ Mường

Chúng tôi cùng các văn nghệ sỹ tỉnh Hòa Bình tham dự Ngày thơ Việt Nam lần thứ 22 do Hội Văn học, nghệ thuật tỉnh phối hợp Trường THPT Ngô Quyền (TP Hòa Bình) tổ chức. Dẫu được tổ chức trước Tết Nguyên Tiêu - Ngày Thơ Việt Nam 3 ngày (ngày 21/2/2024, tức ngày 12 tháng Giêng) và là ban ngày, không phải đêm thơ như thường lệ nhưng ngày thơ vẫn tròn đầy cảm xúc và ý nghĩa.

Đón nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh và khai hội đình Láo, xã Hưng Thi

Ngày 26/2, UBND huyện Lạc Thủy tổ chức Lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh và khai hội đình Láo, xã Hưng Thi.

Độc đáo Lễ tế trời đất trên núi Ngũ Nhạc

Ngày 26/2, Ban tổ chức Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc 2024 đã tổ chức Lễ tế trời đất trên đỉnh núi Ngũ Nhạc. Đây là nghi lễ cổ truyền đặc sắc riêng có, đặc trưng của Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc với ý nghĩa cầu mong quốc thái dân an, nhân khang vật thịnh.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục