(HBĐT) - Hàng năm, cứ vào ngày 26 tháng 10 âm lịch, người dân Mường Rậm, xã Lạc Thịnh, huyện Yên Thủy lại gác công việc thường ngày để đón Tết cơm Đe. Năm nay cũng vậy, dù trời lất phất mưa nhưng không vì thế mà Tết cơm Đe kém vui.


Trong ngày Tết cơm Đe, gia đình bà Bùi Thị Khoa, xóm Đình, xã Lạc Thịnh (Yên Thủy) chuẩn bị món cơm Đe để đãi khách.

 

Ngược lại, đối với người dân ở đây, cứ ăn Tết cơm Đe mà có mưa là báo hiệu một vụ mùa bội thu, một năm với nhiều may mắn và thành công.

Tết cơm Đe bắt nguồn từ câu chuyện được lưu truyền nhiều đời trong cộng đồng người Mường Rậm. Câu chuyện kể về một vị tướng đem quân đi đánh giặc phương Bắc. Trong một trận đánh, ông thua và bị thương. ông cùng đoàn tùy tùng vô tình chạy về vùng đất Yên Thủy. Vị tướng đã vào nhà một người dân tộc Mường và xin nghỉ lại. Trời lúc đó chưa sáng hẳn, nhà chủ nghèo không còn gì ăn đã luộc đu đủ, mướp đắng và măng giang để vị tướng ăn qua bữa. Được nửa bữa, chủ nhà nhớ ra còn một ít cơm Đe đang ủ chuẩn bị nấu rượu dùng vào dịp tết nên đã lấy ra mời. Nó không còn là cơm, cũng chưa phải là rượu, vừa cay, vừa ngọt nhưng đúng lúc tướng lính đều đang đói, món cơm Đe trở nên ngon miệng.

Sáng hôm sau, trò chuyện với người dân được biết, vùng này thường xuyên xảy ra hạn hán nên dân tình đói khổ. Xúc động trước tấm lòng của gia chủ, vị tướng đã lập đàn cầu mưa. Vừa cúng xong thì trời chuyển mưa, nhân dân vui mừng khôn xiết. Tưởng nhớ công đức của vị tướng, hàng năm, người dân Mường Rậm lại tổ chức lễ cơm Đe. Trong mâm cỗ cúng, ngoài những món mà vị tướng đã ăn không thể thiếu món cơm Đe. Và cũng từ đó, người dân quan niệm cứ Tết cơm Đe mà có mưa là báo hiệu một năm mới mùa màng bội thu, cây trái tốt tươi.

Ngày nay, dù cuộc sống đầy đủ hơn, người dân Lạc Thịnh vẫn coi trọng Tết cơm Đe. Cùng cán bộ xã Lạc Thịnh, chúng tôi có dịp được thưởng thức lễ cơm Đe của người Mường Rậm. 10 giờ sáng, con đường dẫn vào xóm Đình, xóm khởi nguồn của Tết cơm Đe đã tấp nập người vào, ra. Đã thành lệ, cứ đến Tết cơm Đe, con em Mường Rậm ở khắp mọi miền lại trở về quê hương, quây quần bên gia đình, họ hàng để cùng thưởng thức cơm Đe.

Trong ngôi nhà nhỏ mới được xây dựng khang trang, bà Bùi Thị Khoa, người dân xóm Đình vừa đơm từng bát cơm Đe đặt lên mâm cỗ vừa niềm nở tiếp chuyện những vị khách. Năm nay, lễ cơm Đe của gia đình bà có niềm vui đặc biệt, ngoài họ hàng hai bên nội ngoại, gia đình cô còn đón nhiều vị khách từ xa đến chung vui. Bà Khoa phấn khởi cho biết: Tết cơm Đe là tết không mời, vào ngày này, nhà nhà đều thịt lợn, đồ xôi đãi khách nhưng gia chủ không mời. Họ hàng, người làng biết thì tự đến chung vui với gia đình. Chính vì vậy, càng đông khách, gia chủ càng vui vì như thế nghĩa là gia chủ càng gặp nhiều may mắn, hưởng nhiều phúc lộc.

Để làm Tết cơm Đe, bắt đầu từ ngày 20 âm lịch, các hộ đã chuẩn bị ủ cơm. Gạo nếp để ủ cơm Đe là loại gạo nếp trắng và nếp cẩm do gia đình tự trồng trên nương và được lựa chọn, đãi kỹ ủ với men lá rừng của người Mường. ủ đủ 5 ngày, cơm Đe dậy mùi thơm và đúng sáng 26 tháng 10 âm lịch sẽ làm lễ cũng tổ tiên. Mâm cỗ cúng tổ tiên rất đơn giản chỉ gồm đu đủ luộc, mướp đắng, măng giang, muối vừng và món cơm Đe.

Sau khi cúng tổ tiên, các gia đình mới làm cỗ thết khách. Có một điều đặc biệt tại lễ cơm Đe là hầu hết những món ăn trong mâm cỗ đều do gia chủ tự làm. Đó là thịt lợn bản, là xôi nếp nương, cá suối nướng và rau rừng do tự gia chủ đi hái. "Không chỉ toàn món ăn cây nhà lá vườn, Tết cơm Đe còn là cơm đoàn kết, bởi vì không cần là khách, bất cứ ai khi vào xóm đều được mời vào ăn cỗ và thưởng thức món cơm Đe thơm nồng”, ông Bùi Văn Tiếp, xóm Đình Cạn, xã Lạc Thịnh cho biết.

Với ý nghĩa về lòng biết ơn tổ tiên, Tết cơm Đe đã trở thành nét văn hóa đặc trưng của người Mường Rậm. Ngày nay, con em Mường Rậm lớn lên với Tết cơm Đe và cả với những nàng dâu, chàng rể không sinh ra, lớn lên trên đất này cũng nhớ nằm lòng "20 cơm đồ, 26 là cơm Đe”. Bởi ngày tết đặc biệt này còn là dịp để anh em họ hàng, làng trên, xóm dưới quây quần, tụ tập. Tết cơm Đe vì thế càng thắt chặt thêm tình làng nghĩa xóm, là tết đoàn viên, đoàn kết.


 P.L


Các tin khác


Đẩy mạnh thanh, kiểm tra hoạt động văn hóa, du lịch

(HBĐT) - Trên địa bàn tỉnh, các hoạt động văn hóa, kinh doanh dịch vụ văn hóa phát triển khá phong phú, đa dạng với nhiều loại hình như quảng cáo, karaoke, biểu diễn nghệ thuật, trò chơi điện tử, lễ hội... bước đầu đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân. Công tác quản lý Nhà nước về hoạt động văn hóa, du lịch được ngành chức năng tăng cường, đẩy mạnh thanh, kiểm tra xử lý vi phạm, hạn chế tiêu cực, bảo đảm hoạt động tuân thủ quy định pháp luật, đi vào nề nếp.

Khai trương Trung tâm thông tin báo chí Festival Huế 2018

Chiều 23-4, UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế, Ban tổ chức Festival Huế 2018 và Tập đoàn Viễn thông (VNPT) chi nhánh Thừa Thiên - Huế phối hợp tổ chức Lễ khai trương Trung tâm thông tin báo chí Festival năm 2018 tại số 1 Phan Bội Châu (TP Huế).

Lễ rước kiệu, dâng lễ vật cung tiến Tổ tiên tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng

Ngày 23-4 (tức ngày mồng 8-3 âm lịch), tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng đã diễn ra lễ rước kiệu, dâng lễ vật cung tiến Tổ tiên của các xã, phường vùng ven Khu di tích và Hội thi gói, nấu bánh chưng, giã bánh giầy tỉnh Phú Thọ mở rộng lần thứ VI năm 2018.

Công đoàn ngành y tế với phong trào xây dựng cơ quan, đơn vị văn hóa

(HBĐT) - Thực hiện quy tắc ứng xử của cán bộ ngành y tế là một trong những nội dung xây dựng văn hóa công sở đã được lãnh đạo ngành y tế đặc biệt quan tâm

Triển lãm bản đồ và trưng bày tư liệu “Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam - Những bằng chứng lịch sử và pháp lý”

(HBĐT) - Ngày 23/4, Sở thông tin và truyền thông phối hợp với UBND huyện Yên Thủy tổ chức triển lãm tuyên truyền triển lãm bản đồ và trưng bày tư liệu "Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam- Những bằng chứng lịch sử và pháp lý” năm 2018 tại xã Yên Trị. Tham dự có lãnh đạo UBND huyện Yên Thủy, Sở Thông tin truyền thông, Báo Hòa Bình, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh, đại diện Công an tỉnh và cán bộ các ban ngành đoàn thể, cùng tuổi trẻ,  học sinh trên địa bàn huyện.

Bắt đầu các hoạt động Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng 2018

Tại khu Di tích Đền Hùng, tỉnh Phú Thọ bắt đầu diễn ra các hoạt động trong chương trình Giỗ Tổ Hùng Vương- Lễ hội Đền Hùng 2018.