(HBĐT) - Ngày 24/9/1982, Việt Nam đã gia nhập Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị và nỗ lực nội luật hóa các quy định của Công ước để bảo đảm các quyền dân sự và chính trị cơ bản trong công ước được tôn trọng và thực thi trong thực tiễn. Một trong những quyền dân sự của Công ước được Việt Nam quy định chi tiết trong hệ thống pháp luật, đó là quyền được bảo vệ về đời tư của công dân. Đây là một quyền Hiến định được quy định tại Khoản 1, Khoản 3, Điều 21, Hiến pháp năm 2013 "(1). Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình; có quyền bảo vệ danh dự, uy tín của mình. Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình được pháp luật bảo đảm an toàn. (2). Mọi người có quyền bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác. Không ai được bóc mở, kiểm soát, thu giữ trái luật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư của người khác”.


Quyền về chỗ ở và được bảo vệ về chỗ ở của công dân được quy định tại khoản 1, khoản 2, Điều 22, Hiến pháp năm 2013: "(1). Công dân có quyền có nơi ở hợp pháp. (2). Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở. Không ai được tự ý vào chỗ ở của người khác nếu không được người đó đồng ý”. Theo đó, mọi người có quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở. Không ai được tự ý vào chỗ ở của người khác nếu không được người đó đồng ý, trừ trường hợp được pháp luật cho phép. Chỗ ở của một người là nơi người đó sống đời sống riêng thường ngày, cũng là nơi "cất giấu” những bí mật của cá nhân, của gia đình (bí mật đời tư). Vì vậy, mỗi cá nhân có quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở, được toàn quyền cho phép hoặc không cho phép người khác vào nơi ở của mình (được pháp luật bảo hộ). Nhưng pháp luật không bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở của công dân nếu công dân lợi dụng quyền này để che giấu hoặc có những hành vi vi phạm pháp luật.

Điều 38, Bộ luật Dân sự quy định: (1). Đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. (2). Việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân phải được người đó đồng ý, việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến bí mật gia đình phải được các thành viên gia đình đồng ý, trừ trường hợp luật có quy định khác. (3). Thư tín, điện thoại, điện tín, cơ sở dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của cá nhân được bảo đảm an toàn và bí mật. Việc bóc mở, kiểm soát, thu giữ thư tín, điện thoại, điện tín, cơ sở dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của người khác chỉ được thực hiện trong trường hợp luật quy định. (4). Các bên trong hợp đồng không được tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của nhau mà mình đã biết được trong quá trình xác lập, thực hiện hợp đồng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Các hành vi xâm phạm quyền và lợi ích của công dân trong đó có quyền được bảo vệ về đời tư, tùy vào mức độ hành vi vi phạm đều bị pháp luật xử lý (về hành chính hoặc về hình sự). Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định hai tội danh liên quan đến nhóm quyền này, đó là: tội xâm phạm chỗ ở của người khác (Điều 158) và tội xâm phạm bí mật hoặc an toàn thư tín, điện thoại, điện tín hoặc hình thức trao đổi thông tin riêng tư của người khác (Điều 159).

Một trong những nguyên tắc cơ bản của hoạt động tố tụng hình sự là phải đảm bảo quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở, an toàn và bí mật thư tín, điện thoại, điện tín của công dân. Điều 12, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định: "Không ai được xâm phạm trái pháp luật chỗ ở, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, an toàn và bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của cá nhân. Việc khám xét chỗ ở; khám xét, tạm giữ và thu giữ thư tín, điện thoại, điện tín, dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác phải được thực hiện theo quy định của Bộ luật này”.

Điều 192, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định: "(1). Việc khám xét người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện chỉ được tiến hành khi có căn cứ để nhận định trong người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện có công cụ, phương tiện phạm tội, tài liệu, đồ vật, tài sản do phạm tội mà có hoặc đồ vật, dữ liệu điện tử, tài liệu khác có liên quan đến vụ án. Việc khám xét chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện cũng được tiến hành khi cần phát hiện người đang bị truy nã, truy tìm và giải cứu nạn nhân. (2). Khi có căn cứ để nhận định trong thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, dữ liệu điện tử có công cụ, phương tiện phạm tội, tài liệu, đồ vật, tài sản liên quan đến vụ án thì có thể khám xét thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, dữ liệu điện tử”.

Khoản 1, Điều 195, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định: "Khi khám xét chỗ ở thì phải có mặt người đó hoặc người từ đủ 18 tuổi trở lên cùng chỗ ở, có đại diện chính quyền xã, phường, thị trấn và người chứng kiến; trường hợp người đó, người từ đủ 18 tuổi trở lên cùng chỗ ở cố tình vắng mặt, bỏ trốn hoặc vì lý do khác họ không có mặt mà việc khám xét không thể trì hoãn thì việc khám xét vẫn được tiến hành nhưng phải có đại diện chính quyền xã, phường, thị trấn nơi khám xét và hai người chứng kiến. Không được bắt đầu việc khám xét chỗ ở vào ban đêm, trừ trường hợp khẩn cấp nhưng phải ghi rõ lý do vào biên bản”.

Điều 129, Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định việc khám nơi cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính chỉ được tiến hành khi có căn cứ cho rằng ở nơi đó có cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính. Không được khám nơi cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính vào ban đêm, trừ trường hợp khẩn cấp hoặc việc khám đang được thực hiện mà chưa kết thúc nhưng phải ghi rõ lý do vào biên bản...


Mai Huệ (TH)

(Sở Tư pháp)


Các tin khác


Giảm 58 đơn, thư khiếu nại, tố cáo so với cùng kỳ năm trước

(HBĐT)- Theo thống kê của UBND tỉnh, 6 tháng đầu năm nay, các cơ quan, đơn vị trong tỉnh đã tiếp nhận, phân loại và xử lý 402 đơn, thư các loại. Trong đó có 92 đơn khiếu nại, 39 đơn tố cáo và 271 đơn kiến nghị, phản ánh. Có 16 vụ việc gồm: 10 vụ khiếu nại, 6 vụ tố cáo thuộc thẩm quyền của Thủ trưởng cơ quan hành chính Nhà nước các cấp. Số đơn kiến nghị, phản ánh của công dân (phải xem xét) là 184 đơn, giảm 58 đơn so với cùng kỳ năm 2017.

Tỷ lệ giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính đạt 99%

(HBĐT)- Trong quý II, toàn tỉnh đã tiếp nhận 135.494 hồ sơ yêu cầu giải quyết thủ tục hành chính (TTHC), bao gồm 8.515 hồ sơ mới tiếp nhận trực tuyến, 125.396 hồ sơ mới tiếp nhận trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính công ích, 1.583 hồ sơ từ kỳ trước chuyển qua.

Những nội dung cơ bản của Luật Tiếp cận thông tin

(HBĐT) - Ngày 6/4/2016, tại Kỳ họp thứ 11, Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam khóa XIII đã thông qua Luật Tiếp cận thông tin. Việc ban hành Luật Tiếp cận thông tin đã tạo khuôn khổ pháp lý cho việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân và nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động của các cơ quan Nhà nước.

Truy quét 30 vụ vi phạm Luật quản lý, bảo vệ rừng

(HBĐT) - 6 tháng đầu năm, lực lượng kiểm lâm đã phối hợp tốt với các ngành Công an, Quân đội và chính quyền địa phương tổ chức nhiều đợt kiểm tra, truy quét, bắt giữ và xử lý các vi phạm trong quản lý, bảo vệ rừng.

Truy thu và phạt vi phạm hành chính 12,7 tỷ đồng gian lận, trốn thuế

(HBĐT) - 6 tháng đầu năm, công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật thuế tại các doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể được đẩy mạnh.

“Xốc” lại hoạt động các câu lạc bộ pháp luật

(HBĐT) - Câu lạc bộ (CLB) pháp luật là tổ chức được thành lập và hoạt động trên tinh thần tự nguyện tham gia của những người có nhu cầu tìm hiểu pháp luật. Qua hoạt động của CLB, các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước được tuyên truyền, phổ biến rộng rãi, kịp thời, giúp hội viên, nhân dân nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức tôn trọng pháp luật, từ đó hình thành thói quen sống, làm việc theo Hiến pháp và pháp luật. Theo quy định tại Khoản 6, Điều 11, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012, việc lồng ghép trong hoạt động của CLB là một trong các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL).