Ba Giai và Tú Xuất là "cặp bài trùng” đã có một thời nổi danh khắp Hà thành về những chuyện nghịch ngợm, gây xôn xao dư luận cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Tuy vậy, về con người, gốc tích của 2 nhân vật này thì không nhiều người tường tận.


Theo truyền khẩu, truyền ngôn "cặp bài trùng” Ba Giai - Tú Xuất đã có một thời nổi danh khắp Hà Thành. Hai nhà nho bất đắc chí luôn đi khuấy động khắp nơi cho hả nỗi bất bình trước những thói xấu của xã hội đương thời. 

"Cặp bài trùng” Ba Giai – Tú Xuất đã trở thành một hiện tượng văn hóa một thời với những giai thoại, câu chuyện cười châm biếm. Tuy vậy, về con người, gốc tích của 2 nhân vật này thế nào thì không nhiều người tường tận. Người ta chỉ biết và hiểu các ông qua truyền miệng và các truyện ghi chép sau này gọi là truyện cười hay chuyện mua vui giải trí.

Để tìm hiểu vấn đề trên, PV Lao Động đã có nhiều ngày tìm hiểu, sưu tầm các tư liệu và liên hệ với họ hàng thân thích của 2 nhân vật này.

Ông Vũ Văn Luân (tác giả cuốn sách "Ba Giai, Tú Xuất: Con người và giai thoại”, nhà xuất bản Thanh niên, 2007) cho biết, nhiều người vẫn thường đặt câu hỏi về gốc tích 2 nhân vật này, họ có thật hay chỉ là những giai thoại trong văn học dân gian do thực tế quá trình sinh sống và sinh hoạt xã hội tạo thành?


Tranh minh họa về Ba Giai, Tú Xuất.

Theo ông Luân, những chuyện "bạo nghịch thiên địa” của Ba Giai và Tú Xuất thời đó rầm rộ lên ở đất Hà Thành. Dân chúng nhiều người khen, thán phục nhưng cũng một số người coi đó chỉ là chuyện mua vui giải trí.

Ông Luân cho biết, gần đây ông được tiếp xúc với tộc phả họ Nguyễn ở Hồ Khẩu và có nhiều điều kiện để nghiên cứu hơn về cuộc đời của một nhân vật văn hóa mà từ xưa trong dư luận đã có nhiều đánh giá khác nhau. Qua nghiên cứu, có thể khẳng định, Ba Giai là một con người bằng xương, bằng thịt, được sinh ra và lớn lên ở làng Hồ Khẩu, phủ Phụng Thiên (nay là cụm I+cụm II, phường Bưởi, quận Tây Hồ, Hà Nội).

"Đối chiếu tộc phả dòng họ Nguyễn ở Hồ Khẩu cho thấy, ông Ba Giai là con trai thứ 3 của cụ Nguyễn Đình Báu nên người ta thường gọi là Ba Giai. Ngày nay, con cháu nhiều đời sau của cụ Ba Giai vẫn đang sinh sống tại phường Bưởi, quận Tây Hồ. Như vậy, đây là một nhân vật có thật, sinh sống vào những năm thuộc thập niên 50 của thế kỷ XIX” - ông Luân nói.

Còn về nhân vật Tú Xuất, ông Nguyễn Đình Hảo (SN 1940, làng Chuông, xã Phương Trung, huyện Thanh Oai, Hà Nội, hậu duệ 4 đời của ông Tú Xuất) – người có nhiều tư liệu và am hiểu nhất về dòng họ - cũng khẳng định, đây là một nhân vật có thật, sinh ra và lớn lên tại làng Chuông.

Về lai lịch của nhân vật này, ông Hảo cho biết, Tú Xuất tên thật là Nguyễn Đình Xuất. Ông là con trai của cụ Nguyễn Đình Lập – người từng làm tới Đốc học ở Hà Nội. Ngày nay, con cháu dòng họ Nguyễn Đình ở làng Chuông vẫn lưu lại mộ phần, hương khói, thờ cúng cụ Lập.

Theo ông Hảo, Tú Xuất sinh ra vào những thập niên đầu của TK XIX. Người này thi cử nhiều lần nhưng chỉ đỗ ở hạng Tú tài. Sau này, Tú Xuất cùng với người bạn của mình là Ba Giai đã "quậy” khắp trong nam, ngoài bắc, để lại nhiều chuyện cười ra nước mắt.

"Ông Tú Xuất và ông Ba Giai đã trở thành 2 nhân vật gắn với nhiều câu chuyện hài hước để phê phán những thói hư, tật xấu của xã hội đương thời”, ông Hảo cho hay.


Theo Laodong

Các tin khác


Triển khai công tác văn hóa, thể thao, du lịch và gia đình 6 tháng cuối năm 2019

(HBĐT) - Chiều 15/7, Sở VH-TT&DL đã tổ chức hội nghị sơ kết công tác văn hóa, thể thao, du lịch và gia đình 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2019.

Ra mắt tập truyện về môi trường Hà Nội

"Nhạc cây” tiếp nối mạch cảm hứng về môi trường sinh thái của Nguyễn Văn Học vừa được Nhà xuất bản Hà Nội in và phát hành (tháng 6-2019). Xuyên suốt qua 20 truyện ngắn là nỗi khắc khoải, trầm tư về các vấn đề của cuộc sống và con người hiện đại, nổi bật trong đó là những câu chuyện về môi sinh, có đề tài về Hà Nội. Nếu như trong các tác phẩm trước, người đọc có thể nhận diện gương mặt của tác giả trong mỗi cảm xúc, suy tư hướng về thiên nhiên; thì trong "Nhạc cây”, anh đã biến cây cối, hoa lá, chim muông, tôm cá trở thành trung tâm tự sự.

Trại hè và liên hoan tiếng hát thiếu nhi năm 2019

(HBĐT) - Ngày 12/7 tại xã Thung Nai (Cao Phong), Huyện đoàn Cao Phong phối hợp với Đoàn xã Thung Nai tổ chức trại hè và liên hoan tiếng hát thiếu nhi năm 2019. Trên 200 em học sinh, ĐVTN và nhân xã Thung Nai tham gia.

Xã Tân Vinh giành giải nhất Hội thi “Hòa giải viên giỏi” huyện Lương Sơn năm 2019

(HBÐT) - Ngày 12/7, UBND huyện Lương Sơn tổ chức Hội thi "Hòa giải viên giỏi” năm 2019. Tham gia Hội thi có 16 đội đến từ các xã, thị trấn trên địa bàn huyện. Các đội trải qua 3 phần thi gồm: giới thiệu, trả lời câu hỏi kiến thức và xử lý tình huống, tiểu phẩm.

Đền Đô - nơi khí thiêng hội tụ

(HBĐT) - Âm vang tiếng vọng cội nguồn/Trong Nam, ngoài Bắc tình dồn về đây/Đền Đô một khoảng trời mây/Khí thiêng hội tụ người ngây ngất hồn.

Nét xưa trong lòng thành phố

(HBĐT) - Cafe Xưa đặc sánh "chất cũ” bắt đầu ngay từ cái tên "Cửa hàng mậu dịch số 61”, "Quầy giải khát”… cho đến những vật dụng chưa phải là quá cổ nhưng chắc chắn cũng rất ít xuất hiện trong cuộc sống hiện đại hôm nay như: bàn là than củi, quạt con cóc, bếp dầu, tivi đen trắng, chiếc xe đạp mipha… Bao trùm lên toàn bộ không gian quán là màu ve vàng cổ kính, nền lát gạch bông và tiếng nhạc không lời du dương. Với khoảng hơn 1.000 hiện vật tái hiện cuộc sống từ thời chiến tranh cho đến bao cấp, đổi mới, Cafe Xưa, số 61, Nguyễn Biểu, phường Hữu Nghị (TP Hòa Bình) như một nốt nhạc lạ giữa không gian phố thị ồn ào, hiện đại.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục