Hằng năm, cứ đến ngày 23 tháng Chạp, người dân Việt Nam lại chuẩn bị mâm cơm cúng tiễn ông Công ông Táo về trời. Đây là một nét văn hóa đặc sắc, một phong tục đẹp của dân tộc Việt Nam đã được lưu truyền và gìn giữ từ bao đời nay.


Cá chép vàng cúng ông Công, ông Táo. (Ảnh: Minh Quyết/TTXVN)

Tuy nhiên, để có một cái Tết thật đẹp và ý nghĩa, mỗi người dân cũng cần nâng cao ý thức về bảo vệ môi trường. 

Một phong tục tín ngưỡng đẹp của người Việt 

Cúng ông Công, ông Táo là một phong tục có từ rất lâu đời ở Việt Nam. Theo truyền thuyết kể lại, ông Công là vị thần cai quản đất đai trong nhà, còn ông Táo là ba vị đầu rau trông coi việc bếp núp. Ông Công, ông Táo được ông Trời phái xuống trần gian theo dõi và ghi chép những việc làm Thiện-Ác của loài người.

Hàng năm, cứ vào ngày 23 tháng Chạp, các vị thần này lại cưỡi cá chép lên Thiên đình báo cáo tất cả việc làm tốt và chưa tốt của con người trong suốt một năm qua để Thiên đình định đoạt công, tội. 

Do đó, trong quan niệm của người Việt, ông Công và ba vị Thần Táo (hay vua Bếp) là những vị thần định đoạt cát hung, phước đức cho gia đình. Tất nhiên, phước đức này đến từ việc làm đúng đạo lý của gia chủ và những người trong nhà. 

Với mong muốn cho gia đình mình được nhiều may mắn, nên hằng năm, cứ đến ngày 23 tháng Chạp, người ta lại làm lễ tiễn đưa ông Công, ông Táo lên chầu trời một cách long trọng. 

Đồ lễ để cúng ông Công ông Táo thường có một bộ mã ông Công và ba bộ mã ông Táo. Ngoài ra còn có hương, hoa, oản, quả, cau, trầu; cùng một mâm cỗ được chuẩn bị cẩn thận, đầy đủ với xôi, gà, giò, nem, canh măng miến... 




Người dân thủ đô mua cá chép vàng cúng ông Công, ông Táo. (Ảnh: Minh Quyết/TTXVN)


Lễ cúng ông Táo thường được tiến hành trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp Âm lịch (có thể cúng vào trưa, tối ngày 22 tháng Chạp hoặc sáng 23 tháng Chạp) bởi dân gian quan niệm sau 12 giờ trưa là ông Táo lên chầu trời nên sẽ không nhận được đồ cúng. 

Theo truyền thuyết, cá chép là phương tiện duy nhất có thể đưa Táo Quân về trời. Bởi thế, vào ngày này, các gia đình đều cúng cá chép. Một số gia đình có thể mua cá chép giấy (đốt cùng vàng mã sau khi cúng), tuy nhiên phần lớn các gia đình thường mua 3 con cá chép thả vào chậu nước đặt cạnh mâm cỗ, sau khi làm lễ xong đem ra sông thả, ngụ ý cá sẽ hóa rồng, vượt vũ môn, làm phương tiện cho Táo Quân cưỡi về trời. 

Ngoài ra, trong tâm thức người Việt, "cá vượt Vũ môn” hay "cá chép hóa rồng” còn mang ý nghĩa của sự thăng hoa, biểu tượng của tinh thần vượt khó, sự kiên trì, bền chí chinh phục tri thức để đi tới thành công, biểu trưng cho nhân cách thanh cao tiềm ẩn hoặc hướng đến một kết quả tốt đẹp. 

Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường 

Vàng mã và cá chép là hai thứ gần như không thể thiếu trong ngày Tết ông Công, ông Táo. Cứ đến ngày này, thị trường vàng mã lại "lên ngôi" Từ phố Hàng Mã, Lương Văn Can, chợ Đồng Xuân, Kim Liên… cho đến những ngõ nhỏ, những cửa hàng tạp hóa trong khu dân cư, đâu đâu cũng đều bày bán mặt hàng này. Thị trường cá chép cũng rất sôi động, trong đó, cá chép vàng loại nhỏ được người dân chọn mua nhiều nhất. 

Nói về phong tục thả cá chép, không chỉ được cho là phương tiện giúp ông Công, ông Táo lên chầu trời, xét từ góc độ Phật giáo, phóng sinh cá chép thể hiện sự từ bi cũng như truyền thống nhân đạo của nhân dân ta, xét về khía cạnh môi trường, việc thả cá chép còn góp phần làm đa dạng sinh học tại những khu vực cá được thả. Lý thuyết là vậy, tuy nhiên trên thực tế việc thả cá không đúng cách cùng với ý thức kém của một bộ phận dân cư lại gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đối với môi trường. 

Thực tế cho thấy, ở Hà Nội cũng như nhiều địa phương khác, sau ngày Tết ông Công, ông Táo, các hồ ở Hà Nội ngập trong rác bởi sự thiếu ý thức của nhiều người dân. Sau khi thả cá, nhiều người vứt lại các túi nilon, thậm chí, cả chân hương, tro bụi từ đốt vàng mã… 

Thả cá, vốn có ý nghĩa đẹp, nhưng thả không đúng cách sẽ gây ra những hậu quả tiêu cực, không những làm mất đi ý nghĩa tâm linh mà còn gây ô nhiễm môi trường. 

Do đó, khi thả cá, mọi người cần chú ý một số điều như: chọn mua những con cá trông nhanh nhẹn, không bị bong vảy; chọn thả cá về đúng môi trường mà cá có thể sinh sống; không nên ném cả túi cá xuống hồ, làm cá không thể thoát ra ngoài; nhặt, vứt túi nilon đúng nơi quy định… Mỗi người dân hãy ý thức hơn nữa trong việc bảo vệ môi trường xanh và sạch đẹp, vừa thực hành tiết kiệm, vừa gìn giữ được những nét văn hóa cổ truyền của dân tộc. 

Tết ông Công, ông Táo đang đến gần, Tết Nguyên đán cũng sắp đến. Hy vọng, những hành động, việc làm chưa đúng, chưa đẹp sẽ sớm được khắc phục để mọi người ai cũng được đón một cái Tết vui vẻ và ý nghĩa./. 

 

                       Theo Vietnamplus

Các tin khác


NSND Đặng Thái Sơn tiết lộ sinh nhật tuổi 60 đặc biệt khi về Việt Nam

Hầu như không ai biết rằng, bản nhạc Piano Concerto in a minor (Edvard Grieg) mà nghệ sỹ Đặng Thái Sơn chơi tối 14/1, tại Nhà hát lớn Hà Nội trong "Đêm nhạc Hàn - Việt chào đón năm mới 2019” chính là để dành tặng cho chính mình bước sang tuổi 60.

Huyện Cao Phong lan tỏa phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa

(HBĐT) - Thời gian qua, chất lượng, hiệu quả phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa (TDĐKXDĐSVH) trên địa bàn huyện Cao Phong không ngừng được nâng cao. Phong trào đã lan tỏa khắp các xã, thị trấn, khơi dậy được tiềm năng, sức mạnh và sự hợp lực của các phong trào hành động, góp phần thực hiện các chỉ tiêu phát triển KT-XH trên địa bàn.

Cộng đồng người Việt tại Macau liên hoan văn nghệ mừng Xuân Kỷ Hợi

Trong không khí rộn ràng chào đón Xuân Kỷ Hợi 2019, tại Hội trường Liên minh Công dân xây dựng Macau trên đảo Macau, Khu Hành chính Đặc biệt Macau (Trung Quốc), Liên hiệp Hội đồng hương tương trợ Việt Nam tại Macau đã tổ chức cuộc gặp mặt Liên hoan văn nghệ mừng Xuân Mới 2019.

Sôi nổi phong trào văn nghệ quần chúng ở xã Liên Vũ

(HBĐT) - Với thành tích liên tục đứng trong tốp đầu của huyện Lạc Sơn tại các kỳ liên hoan, hội diễn văn nghệ quần chúng huyện tổ chức, xã Liên Vũ đã khẳng định phong trào văn nghệ có sức sống mạnh mẽ, không chỉ là món ăn tinh thần phong phú của người dân mà còn góp phần bảo tồn, gìn giữ và phát triển văn hoá dân tộc.

Bảo Việt Nhân thọ Hòa Bình: Ngày hội ra quân năm 2019

Ngày 11/01, Bảo Việt Nhân thọ Hòa Bình tổ chức ngày hội ra quân năm 2019 với chủ đề "Vững bước tiên phong tự hào thương hiệu Việt”. Đến dự có đại diện lãnh đạo Tổng công ty Bảo việt Nhân thọ và hàng trăm nhân viên, tư vấn viên địa bàn thuộc công ty Bảo hiểm nhân thọ Hòa Bình.

Yên Thủy: Biểu dương 18 khu dân cư tiêu biểu trong phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa

(HBDDT) - Sáng 10/1, UBND huyện Yên Thủy đã tổ chức hội nghị tổng kết phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” năm 2018, triển khai nhiệm vụ năm 2019.