Hình minh họa một ngôi sao lùn nâu được hình thành như một ngôi sao thông thường: Hút vật chất xung quanh từ đĩa bồi đắp, giải phóng mô-men góc bằng cách bắn các tia vật chất theo hai hướng ngược nhau, các tia này tương tác với phân tử khí từ môi trường xung quanh tạo thành hiện tượng giải phóng lưỡng cực phân tử khí CO

Hình minh họa một ngôi sao lùn nâu được hình thành như một ngôi sao thông thường: Hút vật chất xung quanh từ đĩa bồi đắp, giải phóng mô-men góc bằng cách bắn các tia vật chất theo hai hướng ngược nhau, các tia này tương tác với phân tử khí từ môi trường xung quanh tạo thành hiện tượng giải phóng lưỡng cực phân tử khí CO

Một nhóm các nhà khoa học quốc tế, gồm TS Phan Bảo Ngọc - Trường Đại học Quốc tế - Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh (trưởng nhóm) và các nhà thiên văn đến từ Viện Thiên văn Đài Loan, Trung tâm Thiên văn Vật lý (CfA) - Đại học Harvard (Mỹ) vừa phát hiện hiện tượng giải phóng lưỡng cực khí carbon monoxide từ một ngôi sao non trẻ MHO 5 có khối lượng cực thấp, ở vùng hình thành sao Taurus.

Đây là bằng chứng cho thấy các sao có khối lượng cực thấp như sao lùn nâu hay các hành tinh có khối lượng lớn có thể được hình thành theo cách thông thường của các sao có khối lượng cỡ Mặt trời.

Khám phá này là kết quả của chương trình nghiên cứu nhằm phát hiện và đặc tính hóa hiện tượng giải phóng lưỡng cực phân tử khí CO ở sao lùn nâu bằng các kính thiên văn vô tuyến. Chương trình do Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia Việt Nam (NAFOSTED) tài trợ nhằm hỗ trợ TS Phan Bảo Ngọc tiếp tục triển khai chương trình nghiên cứu tại Việt Nam, sau khám phá lần đầu tiên của nhóm về hiện tượng này ở ngôi sao lùn nâu ISO-Oph 102 thuộc vùng hình thành sao Ophiuchi.

Các sao lùn nâu có khối lượng từ 15 đến 75 lần Mộc tinh nên chúng không đủ nặng để thực hiện phản ứng hạt nhân đốt cháy hydro như các sao thông thường có khối lượng lớn hơn, chẳng hạn như Mặt trời. Xét về khối lượng, sao lùn nâu nằm khoảng giữa sao thông thường và hành tinh. Theo lý thuyết hình thành sao, giải phóng phân tử CO là một hiện tượng đặc trưng trong quá trình hình thành của các ngôi sao từ sự co lại và sụp đổ của các đám mây phân tử có khối lượng đủ lớn nhất định dưới tác dụng của trọng lực.

Tuy nhiên sao lùn nâu lại có khối lượng quá nhỏ nên rất khó giải thích theo cách trên. Chính vì vậy, gần hai thập kỷ qua, nhiều kịch bản về sự hình thành sao lùn nâu đã được đề xuất. Một trong những kịch bản đó là sao lùn nâu được hình thành như các sao có khối lượng lớn hơn thông qua sự sụp đổ hấp dẫn và phân mảnh của các đám mây phân tử. Các quan sát gần đây cho thấy, các đặc tính vật lý của sao lùn nâu và các sao thông thường tương tự nhau và do đó ủng hộ giả thuyết trên.

MHO 5 là một ngôi sao có khối lượng cực thấp, khoảng 90 lần Mộc tinh (tức 9/100 khối lượng Mặt trời), xét về cơ chế hình thành các ngôi sao có khối lượng cực thấp, sao lùn nâu được cho là hình thành theo cùng một kịch bản. Cùng với sự khám phá lần đầu tiên về hiện tượng này của nhóm (cuối năm 2008) ở sao lùn nâu ISO-Oph 102 thuộc vùng Ophiuchi, việc phát hiện hiện tượng giải phóng CO ở MHO 5 thuộc vùng Taurus nêu trên cho phép các nhà thiên văn đặc tính hóa các tham số vật lý cơ bản của hiện tượng này ở các vùng hình thành sao khác nhau. Qua đó, đây cũng là bằng chứng thứ hai cho thấy hiện tượng này phổ biến, từ đó chứng minh được rằng quá trình hình thành sao lùn nâu được diễn ra tương tự như của các sao có khối lượng lớn hơn nhưng với mô hình được thu nhỏ lại từ hàng trăm đến hàng nghìn lần.

Một khám phá quan trọng khác của nhóm đó là sự phát hiện kết tinh của vật chất ở đĩa bồi đắp của MHO 5 dựa vào dữ liệu quan sát của kính hồng ngoại không gian Spitzer. Quá trình kết tinh vật chất được hiểu là bước khởi đầu cho việc hình thành các hành tinh xung quanh các ngôi sao. Việc các hành tinh bắt đầu hình thành ở đĩa bồi đắp trong khi quá trình giải phóng khí vẫn hoạt động sẽ đẩy khí ra xa khỏi đĩa, tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành các hành tinh ít khí, nhiều sỏi đá như Trái đất. Sự phát hiện này là một chỉ dẫn quan trọng trong việc săn tìm hành tinh kiểu Trái đất xung quanh các ngôi sao có khối lượng cực thấp như sao lùn nâu.

Kết quả nghiên cứu của nhóm sẽ được công bố trên tạp chí The Astrophysical Journal, số tháng 6.2011.

                                                                             Theo Khoa hoc

 

Các tin khác


Tháng 7, Bắc Bộ và Trung Bộ tiếp tục có nắng nóng

Trung tâm Dự báo khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, trong tháng 7/2020, nắng nóng còn xảy ra ở các tỉnh Bắc Bộ, tập trung ở vùng trung du và đồng bằng Bắc Bộ nhưng số ngày có nắng nóng không kéo dài như tháng 6/2020.

Dồn sức khắc phục hậu quả, tái thiết sau thiên tai

(HBĐT) - Những năm gần đây, tỉnh ta chịu ảnh hưởng nặng nề của các loại hình thiên tai, gây thiệt hại rất lớn về sản xuất, nhà ở, các công trình và cả con người. Do vậy, công tác phòng, chống thiên tai (PCTT) trên địa bàn tỉnh luôn được chú trọng và đặt lên hàng đầu.

Thời tiết ngày 1/7: Các khu vực trên cả nước mưa dông, vùng núi Bắc Bộ đề phòng lũ quét, sạt lở đất

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn quốc gia, do ảnh hưởng của vùng hội tụ gió lên đến mực 5.000m hoạt động mạnh dần lên nên ngày và đêm nay, ở Bắc Bộ có mưa rào và dông rải rác; riêng khu vực Tây Bắc, Việt Bắc chiều tối và đêm có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.

Dự báo thời tiết 30/6: Hà Nội vẫn nắng nóng, chiều dịu mát nhờ mưa dông

Ngày 30/6, Hà Nội tiếp tục có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt, nhưng nền nhiệt đã giảm 2 độ so với những hôm trước. Đặc biệt, chiều tối và đêm xuất hiện mưa dông khiến trời dịu mát.

Gần 1.500 người xuyên đêm chữa cháy rừng ở Nghệ An

Khoảng 20 giờ tối 29-6, thêm một đám cháy bùng phát dữ dội ở đồi Lin, xóm 5, xã Diễn An, huyện Diễn Châu. Lực lượng phòng cháy chữa cháy vừa dập xong đám cháy rừng tại xóm 15, xã Diễn Phú lúc 19 giờ đã ngay lập tức có mặt để dập lửa.

Cài đặt sử dụng và đẩy mạnh cập nhật thông tin địa phương lên ứng dụng “PCTT” trên điện thoại thông minh

(HBĐT) - Sở NN&PTNT vừa ban hành Công văn số 1143/SNN-TL về việc cài đặt sử dụng và đẩy mạnh cập nhật thông tin địa phương lên ứng dụng "PCTT” trên điện thoại thông minh.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục