Hang Chùa - chùa Hang xã Yên Trị (Yên Thủy) là một quần thể di tích có nhiều hang động đẹp, không chỉ độc đáo với các bài ký, bài thơ của người xưa ghi trên vách đá, có nhiều di chỉ của nền văn hóa Hòa Bình, mà còn được biết đến với nét độc đáo của ngôi chùa cổ nằm trong hang đá. 

Với những giá trị lịch sử văn hoá, kiến trúc nghệ thuật, tôn giáo, danh lam thắng cảnh, năm 1994, Hang Chùa - chùa Hang được Bộ VH-TT&DL công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.

Hang Chùa còn có tên là Văn Quan động, chùa Hang là tên thường gọi của ngôi chùa được xây dựng trong động Văn Quang, xưa kia chùa có tên chữ là Tham Lam tự. Gọi là Hang Chùa vì tại 4 động ở núi này, thì có tới 2 động có chùa ở trong đó. Vẻ đẹp của hang động không những chỉ được chùa tô điểm, mà tự thân những hang động này cũng có những vẻ đẹp, các bài ký, bài thơ của người xưa ghi lại trên vách đá đến nay còn nguyên giá trị. 

Chùa Hang với 2 ngôi chùa được xây dựng trong 2 hang, kiến trúc hoàn toàn bằng gỗ, trong chùa có hệ thống tượng phật được tạc từ thế kỷ XVIII là một di sản độc đáo, một hiện tượng Phật giáo thể hiện bằng nhân bản hiếm hoi của dân tộc Mường ở tỉnh Hòa Bình.

Chùa Hang 1 nằm ở hang động thứ 2. Men theo đường lát đá phiến, gồm 53 bậc để đặt chân lên sân chùa ở bên tay trái, chùa nằm trong một ngách của hang. Trước cửa chùa là một khoảng sân rộng 6 m, dài 16 m, hai bên được bó nền bằng hai lớp đá phiến xanh, có thể trải chiếu để ngồi. Ở đây có một bàn cờ được khắc ngay trên đá hình vuông, phía trên cửa chùa còn có dòng chữ Hán khắc trên vách đá là "Lăng tiêu tiếu bích”, nghĩa là: Ngọn núi biếc cao vút, sương phủ mờ ảo. Chùa được xây dựng theo kiểu hình chữ nhất, có cấu trúc bằng gỗ, với hệ thống cột cái, cột quân, một cửa chính, hai cửa phụ hai bên và ván bưng xung quanh. 

Chùa được xây dựng từ lâu đời, được tôn tạo lại vào thời nhà Nguyễn, trên thượng lương chùa có ghi dòng chữ: "Hoàng triều Khải Định Nhâm tuất niên” (Năm Khải Định Nhâm Tuất 1892).

Từ cửa chùa Hang 1 rẽ phải khoảng 5 m là đến hang động thứ 3. Trong hang cũng có một ngôi chùa, đây chính là chùa Hang 2. Nhìn tổng thể chùa Hang 2 cũng được xây dựng có kết cấu như chùa Hang 1, với kiến trúc hình chữ nhất và hoàn toàn bằng gỗ. Ngôi chùa đã được xây dựng từ lâu, được trùng tu, tôn tạo lại vào thời nhà Nguyễn. Hiện, trên thượng lương chùa có ghi dòng chữ năm trùng tu: "Đại Nam Bảo Đại thập nhị niên tuế thứ Đinh Sửu thập nhị nguyệt, thập nhị nhật, lư­ơng thời thụ trụ thư­ợng lương đại cát lượng”. Nghĩa là chùa được tu bổ vào năm Bảo Đại thứ 12, tháng 12, ngày 12 năm Đinh Sửu (năm 1937).

Hang Chùa là một thắng cảnh nổi tiếng từ xưa đến nay ở tỉnh Hòa Bình, trong hang có dấu tích văn hóa từ thời đại "Văn hóa Hòa Bình" thời trung cổ, thời cận đại cho đến ngày nay, như trầm tích hoá thạch thức ăn của người xưa: vỏ ốc, vỏ sò, mảnh công cụ, quả chuông đồng được đúc vào thời trung đại năm Cảnh Hưng thứ 44 (năm 1783). Ngoài ra, các bài thơ, bài ký do người xưa ghi trên vách đá, là những văn tự thành văn rất hiếm hoi ở các di tích hang động của tỉnh Hoà Bình hiện nay. 

Ngoài những vết tích của nền "Văn hóa Hòa Bình”, núi Hang Chùa còn được biết đến là nơi lưu giữ vết tích thời chiến. Nơi đây trước kia là vùng núi hẻo lánh, nên Hang Chùa được bộ đội đào hầm rộng thênh thang xuyên núi làm kho vũ khí. Điều kỳ lạ nhất là trong núi Hang Chùa có một dòng sông ngầm chảy không bao giờ cạn, cũng chẳng ai biết con sông ngầm này có từ lúc nào, chỉ biết rằng chưa bao giờ người dân địa phương thấy cạn nước, nguồn nước chảy ra trong vắt, mùa hè thì mát lạnh, mùa đông thì rất ấm.

Hang Chùa - chùa Hang là một quần thể di tích có nhiều hang động, trải qua hàng trăm năm, với biến động của thiên nhiên và của cả con người, nhưng những vết tích lịch sử nơi đây vẫn còn giữ nguyên giá trị. Được Bộ VH-TT&DL công nhận là di tích lịch sử - văn hoá cấp quốc gia, vào ngày 15 tháng giêng hàng năm, xã Yên Trị lại tưng bừng mở hội chùa Hang với mục đích cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Đó là nét đẹp kết hợp giữa văn hóa Phật giáo và văn hóa truyền thống. Đến với lễ hội, Nhân dân, du khách sẽ được chiêm ngưỡng cảnh chùa độc đáo trong hang đá, giao lưu văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian. 


Hồng Ngọc

Các tin khác


Hoa hồng và niềm tin

(HBĐT) - Tháng 11… nhiều năm qua, bao người vô hình chung vẫn luôn nghĩ đến là "tháng của các nhà giáo, tháng của ngành GD&ĐT”. Cũng vì thế mà các cuộc gặp gỡ bạn bè, tri ân thầy cô, họp lớp, hội khóa… thường diễn ra không chỉ trong ngày 20/11, mà có thể trước đó nhiều ngày. Cả xã hội đều thực sự quan tâm đến các hoạt động liên quan đến thầy cô, trường lớp, học sinh, bạn bè... Truyền thống "tôn sư trọng đạo”, hiếu học được nhân lên, lan tỏa, những kỳ vọng, niềm tin đặt lên đôi vai những người làm công tác giáo dục dường như cũng nhiều hơn, nặng hơn. Niềm tin đó như những đóa hồng tươi dành tặng cho một nghề cao quý mà Bác Hồ đã từng nói...

Đình Băng được công nhận di tích lịch sử - văn hoá cấp tỉnh

(HBĐT) - Tại UBND xã Ngọc Lâu (Lạc Sơn) vừa diễn ra lễ trao bằng di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh đình Băng, xã Ngọc Lâu. 

Hoa dã quỳ

(HBĐT) - Tôi lướt xe trên cung đường uốn lượn, bây giờ là tháng 11, hai bên đường, những bông hoa dã quỳ đã nở vàng, tôi lập tức bị màu vàng rực rỡ đong đưa mời gọi. Dừng xe, lôi máy ảnh ra, chẳng cần cài lại các thông số tôi đã chụp liền mấy kiểu. Đang mải mê xem lại ảnh, tôi chợt giật mình bởi một lời mời chào: - Anh ơi! Mua gì cho em đi.  

Năm tháng cùng theo mùa nhớ

(HBĐT) - Cuối thu, đầu đông, lá vàng rơi xào xạc, làn gió heo may khiến bàn tay siết chặt lấy bàn tay hơn. Từng làn gió nhẹ, se se lan tỏa vào không trung, làm xao động lòng người; thơm mùi của lúa mới và hương thơm nồng nàn của hoa sữa trên từng con phố. Hương hoa sữa ướp lẫn vào làn mưa cùng những cơn bão về. Lòng ngổn ngang tâm trạng giữa bao xáo trộn của thời gian, thời tiết và nhịp sống thường nhật…

Khi phong trào đi vào cuộc sống

(HBĐT) -  20 năm qua (2000 - 2020), phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa (TDĐKXDĐSVH) được triển khai sâu rộng, thu nhiều kết quả thiết thực. Qua đó, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân, khơi dậy ý thức đoàn kết cộng đồng, tinh thần tự quản trong từng khu dân cư. 

Vĩnh biệt thi sĩ cuối cùng của phong trào Thơ Mới

Nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh sinh năm 1920 tại Ðà Lạt, nguyên quán Quảng Bình, lúc nhỏ theo học ở Trường Quốc học Quy Nhơn (cũ), sau đó chuyển ra Hà Nội.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục