Tía tô.

Tía tô.

Tía tô còn gọi tử tô, cần phân (Dao), phằn cưa (Tày), hom tô (Thái). Tên khoa học: Perilla ocymoides L., họ Hoa môi (Lamiaceae).

Bộ phận làm thuốc là hạt, cành, lá. Tía tô được dùng làm thuốc trong các trường hợp:

Tán hàn, giải biểu: Dùng cho các chứng cảm mạo phong hàn, đau đầu do hàn, do nhiệt, vùng ngực đầy trướng. Dùng một trong các bài thuốc sau:

Dùng thang hương tô: Tía tô 8g, hương phụ 8g, trần bì 6g, cam thảo 4g. Sắc uống. Hoặc tía tô 80g, cà gai leo 80g, hương phụ 80g, trần bì 40g. tán bột. Mỗi ngày uống 20g.

+ Tía tô 15g, kinh giới 10g, hương nhu 10g, vỏ quýt 10g, gừng tươi 3 lát. Nếu nhức đầu thêm mạn kinh tử 12g, bạch chỉ 8g. Sắc uống.

Ngũ thầm thang: Gừng tươi, kinh giới, tử tô diệp, trà số lượng thích hợp cùng đem sắc lấy nước, thêm đường đỏ khuấy đều, cho uống. Dùng cho các trường hợp ngoại cảm phong hàn (cảm cúm).

Trừ đờm, dịu ho: Dùng trong các bệnh ngoại cảm phong hàn, trong thì có đờm trệ, ho có đờm.

Bài 1: Tô diệp 8g, sinh khương 8g, hạnh nhân 12g, bán hạ 12g. Sắc uống. Trị các chứng bệnh kể trên.

Bài 2: Tô tử 10g, bạch giới tử 10g. Tán bột. Uống với nước sắc lá táo chua và dây tơ hồng. Chữa ho, trừ đờm.

Bài 3: Tam tử dưỡng thân thang: Tô tử 10g, bạch giới tử 10g, lai phục tử 10g. Sao vàng, tán nhỏ, cho vào túi, sắc lấy 200ml. Chia uống 3 lần trong ngày. Trị ho hen có đờm, tức ngực khí ngược.

Tô diệp mai táo trà: Tô diệp 6g, mận tươi 30g ( hoặc mận ướp đường), đại táo 5 quả, chè 3g. Mận chín tươi hoặc mứt mận và đại táo nấu lấy nước, khi nước đang sôi, đổ vào ấm có chè và tô diệp, hãm tiếp. Uống 2 lần trong ngày. Liên tục dùng trong 5 - 10 ngày. Dùng cho các trường hợp ho, mất tiếng, tắc nghẹn do rối loạn thần kinh chức năng, hysteria.

Lý khí, an thai: Dùng khi các bộ phận cơ thể không hoạt động tốt sinh ra đau trướng ngực, bụng, lưng, sườn đau. Thai động không yên.

Bài 1: Tía tô 8g, đương quy 12g, xuyên khung 8g, bạch thược 12g, đảng sâm 12g, trần bì 12g, đại phúc bì 8g, cam thảo 4g, sinh khương 8g. Sắc uống.

Bài 2: Tô diệp 4g, hoàng liên 2,5g. Hãm với nước để uống. Trị phụ nữ có thai hồi hộp không yên.

Bài 3: Tô diệp ô mai trúc: Tô diệp 15g, ô mai 10g, gừng tươi 10g, trúc nhự 10g, gạo tẻ 60g. Đem các dược liệu nấu lấy nước, gạo đem nấu cháo; khi cháo được cho nước thuốc vào khuấy đều, đun sôi. Ngày 1 lần, đợt dùng 5 - 7 ngày. Dùng cho phụ nữ có thai đầy tức bụng, nôn ói, đau đầu chóng mặt, đắng miệng, nhạt miệng, khát nước, đe doạ sảy thai.

Kiện vị, cầm mửa: Trường hợp tỳ vị bí trệ, tiêu hoá không tốt sinh ra tức ngực buồn nôn, không ăn uống được.

+ Tía tô phân khí: Tía tô 8g, ngũ vị 4g, tang bạch bì 12g, phục linh 12g, chích thảo 4g, thảo quả 4g, đại phúc bì 12g, cát cánh 12g, sinh khương 12g. Sắc lấy nước, thêm ít muối mà uống. Trị các chứng tâm hạ trướng đầy, nôn oẹ, không ăn được mà thiên về hàn.

+ Lá tía tô 30g, gừng tươi 15g. Sắc hãm 15 phút, gạn nước thêm đường uống. Dùng cho các trường hợp ngoại cảm phong hàn nôn ói đau bụng.

Giải độc với thức ăn là cua cá:

+ Tô diệp tươi hoặc dạng khô 15g sắc hãm nước cho uống. Dùng cho các trường hợp ngộ độc do ăn cua luộc, nem cua, canh cua.

+ Lá tía tô 10g, sinh khương 8g, sinh cam thảo 4g, sắc với 600 ml nước còn 200 ml, chia uống 3 lần, uống nóng. Đơn thuốc này nếu thêm kinh giới 10g, sắc uống; chữa dị ứng, mẩn ngứa, mề đay.

Chữa đau bụng, lỵ, tiêu chảy:

+ Tía tô 12g, rau sam 20g, cỏ sữa 16g, cam thảo đất 12g, cỏ mần trầu 12g, kinh giới 12g. Làm thành dạng thuốc bột hay thuốc hoàn. Ngày uống 2 - 3 lần, mỗi lần 10 - 12g. Bệnh cấp có thể sắc uống.

+ Tía tô 2g, vỏ quýt 2g, vỏ vối 2g, vỏ rụt 2g, thanh bì 2g, sa nhân 2g, thần khúc 2g, mạch nha 2g. Nghiền bột mịn, dùng mật làm hoàn. Mỗi lần uống 4g. Thuốc này đặc trị trẻ em bị tiêu chảy.

Chữa sốt xuất huyết: Tía tô 15g, rau má 30g, cỏ nhọ nồi 30g, bông mã đề 20g. Sắc uống. Dùng phòng và chữa sốt xuất huyết.

Kiêng kỵ: Người biểu hư, tự ra mồ hôi cấm dùng.

                                                                                  Theo Báo SKĐS

Các tin khác


Khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho gần 200 người dân

(HBĐT) - Ngày 14/5, tại xóm Sưng, xã Cao Sơn (Đà Bắc), Tỉnh Đoàn, Hội LHTN tỉnh phối hợp với Câu lạc bộ Thầy thuốc trẻ tỉnh tổ chức "Ngày hội thầy thuốc trẻ làm theo lời Bác, tình nguyện vì sức khỏe cộng đồng năm 2022”.

Khai mạc chương trình khám sàng lọc bệnh tim miễn phí cho trẻ em tại tỉnh

(HBĐT) - Ngày 14/5, tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội Viettel, Quỹ Tấm lòng Việt" - Đài Truyền hình Việt Nam, Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức và Bệnh viện Đa khoa tỉnh tổ chức khai mạc chương trình khám sàng lọc bệnh tim miễn phí "Trái tim cho em" tại tỉnh Hoà Bình. Dự lễ khai mạc có các đồng chí: Nguyễn Văn Toàn, Phó Chủ tịch TT UBND tỉnh; PGS,TS Nguyễn Hữu Ước, Giám đốc Trung tâm tim mạch và lồng ngực, Bệnh viện  Hữu nghị Việt Đức; Trương Văn Chung, Giám đốc Viettel Hoà Bình; lãnh đạo Sở LĐ-TB&XH tỉnh, Bệnh viện Đa khoa tỉnh.  

Tập trung triển khai tiêm vắc xin phòng bệnh dại

(HBĐT) - Thời gian này, các địa phương trong tỉnh tập trung triển khai tiêm vắc xin phòng bệnh dại cho đàn chó, mèo. Đây là giải pháp quan trọng nhất để phòng ngừa và tiến tới mục tiêu loại trừ được căn bệnh nguy hiểm lây từ động vật sang người.


7/10 huyện, thành phố hoàn thành tiêm vắc xin đợt 38 cho trẻ từ 5 đến dưới 12 tuổi

(HBĐT) - Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, tính đến 16h ngày 8/5, tỉnh ghi nhận thêm 25 trường hợp dương tính với SARS-CoV-2. Trong đó, có 2 huyện là Tân Lạc, Lạc Sơn không ghi nhận ca nhiễm mới; 2 huyện ghi nhận 1 ca nhiễm mới là Kim Bôi, Yên Thủy; 4 địa bàn ghi nhận 2 ca nhiễm mới là Lương Sơn, TP Hòa Bình, Cao Phong, Lạc Thủy; huyện Mai Châu ghi nhận 3 ca nhiễm mới. Huyện Đà Bắc có số ca nhiễm cao nhất là 12 ca.

Khám, tư vấn, phát thuốc miễn phí cho người dân có hoàn cảnh khó khăn

(HBĐT) - Ngày 7/5, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh phối hợp với trường Đại học Y dược TP Hồ Chí Minh tổ chức chương trình khám, tư vấn và phát thuốc miễn phí cho người dân có hoàn cảnh khó khăn thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo trên địa bàn xã Quý Hoà (Lạc Sơn). Đồng thời, trao tặng 30 xe đạp, mỗi xe trị giá 1,7 triệu đồng cho học sinh nghèo vượt khó có thành tích học tập tốt.

Trạm y tế xã Cao Dương: Tiêm vắc xin phòng Covid-19 cho trẻ 5 - dưới 12 tuổi đạt 82,2% 

(HBĐT) - Trạm y tế Cao Dương vừa triển khai đợt tiêm vắc xin phòng Covid-19 cho trẻ từ 5 đến dưới 12 tuổi đối với học sinh lớp 6 tại 3 điểm tiêm chủng. Theo kế hoạch, đối tượng tiêm mũi 1 là 480 cháu và đã tiêm cho 395 cháu, đạt 82,2%.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục