(HBĐT) - Vậy là tôi đã thực hiện được ước nguyện đến Côn Đảo - vùng đất huyền thoại, nơi từng là "địa ngục trần gian” kéo dài hàng trăm năm và cũng là vùng đất của sự sống khát khao, mãnh liệt, quật cường. Chẳng vậy mà Côn Đảo đã trở thành trường học cách mạng của biết bao chiến sỹ cộng sản và những người yêu nước. Cùng với hệ thống nhà tù nghiệt ngã thì nghĩa trang Hàng Dương là di tích có giá trị tố cáo tội ác của chế độ thực dân, đế quốc với hàng vạn nấm mộ có tên và không tên. Là nơi yên nghỉ của biết bao người con ưu tú của dân tộc đã bị kẻ thù đầy ải chốn lao tù, xiềng xích, bởi vậy nơi đây đã trở thành địa chỉ giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ.


Đoàn công tác Báo Hòa Bình viếng thăm mộ chị Võ Thị Sáu tại nghĩa trang Hàng Dương - Côn Đảo trong tháng 8 vừa qua.

Chúng tôi không được viếng nghĩa trang Hàng Dương khi đêm xuống bởi những cơn mưa như trút nước trong mùa gió chướng. Song trong ánh bình minh, Hàng Dương linh thiêng, trong trẻo đến lạ. Không có sự u ám, lạnh lẽo mà trái lại nơi nghĩa trang này ấm áp tình người bởi không bao giờ vắng du khách viếng thăm. Trong lòng mọi người là sự cảm phục, tôn kính những người nằm xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.

Nghĩa trang Hàng Dương nằm giữa những hàng dương, cát trắng và sóng biển rì rào vỗ bờ cùng những câu chuyện đã thành huyền thoại. Nơi đây có diện tích khoảng 20 ha, là nơi yên nghỉ của hàng vạn chiến sỹ cách mạng và đồng bào yêu nước qua nhiều thế hệ bị tù đầy kéo dài 113 năm dưới sự áp bức tàn bạo của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.

Theo giới thiệu của hướng dẫn viên Phạm Thùy Chi, nghĩa trang Hàng Dương không phô trương khác với thực tế lịch sử mà hài hòa, hợp với cảnh sắc thiên nhiên vùng biển đảo, gây ấn tượng sâu lắng. Mỗi nắm đất là một dấu tích của bao sự kiện đấu tranh quật cường. Trong 2 cuộc kháng chiến trường kỳ, có trên 20.000 người đã nằm xuống tại Côn Đảo, nhưng đến nay chỉ tìm được 1.922 phần mộ, trong đó có 714 phần mộ tìm được danh tính. Tất cả các mộ phần được quy tập về chôn cất tại Hàng Dương. Những ngôi mộ không được xếp theo hàng lối. Khi xưa tìm được ngôi nào thì xây bia mộ và cốt đá ngay chính chỗ đó chứ không di chuyển hài cốt để những người nằm xuống được mãi yên giấc ngàn thu. Với ngôi mộ biết danh tính thì trên bia được ghi rõ họ tên, quê quán. Những ngôi không biết tên thì chỉ có một ngôi sao. 

Nghĩa trang Hàng Dương được khởi công tôn tạo và xây dựng ngày 19/12/1992, gồm có 4 khu: A, B (B1, B2), C và D. Mỗi khu gắn với từng giai đoạn lịch sử và tên tuổi của các anh hùng liệt sỹ. Khu A gồm 690 ngôi mộ, trong đó có 7 mộ tập thể. 91 mộ có tên, 599 mộ khuyết danh. Đa số các phần mộ từ năm 1945 trở về trước. Khu này có ngôi mộ của cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong, nhà yêu nước Nguyễn An Ninh và anh hùng LLVT nhân dân Vũ Văn Hiếu.

Khu B1 gồm 210 ngôi mộ (14 mộ tập thể), 62 mộ có tên, 148 mộ khuyết danh, đa số từ năm 1945 - 1960. Khu B2 có 485 mộ (3 mộ tập thể), 218 mộ có tên, 267 mộ khuyết danh. Hầu hết các phần mộ từ năm 1945 - 1962. Nơi đây có mộ của các anh hùng LLVTND: Võ Thị Sáu, Cao Văn Ngọc, Lưu Chí Hiếu, Phạm Thành Trung, Hồ Văn Năm, Ngô Đến.

Khu C có 374 ngôi mộ (1 mộ tập thể), trong đó 327 mộ có tên, 47 mộ khuyết danh. Đa số các phần mộ từ năm 1960 - 1975. Khu này có mộ của anh hùng Lê Văn Việt, Nguyễn Thị Hoa, Huỳnh Tấn Lợi, Lê Tự Kình, Phan Đình Tựu.

Khu D gồm 162 ngôi mộ, 15 mộ có tên, 147 mộ khuyết danh. Đặc biệt, đây là nơi quy tập những nấm mộ từ nghĩa trang Hòn Cau, Hàng Keo và rải rác ở các nơi về. Trong khu có ngôi mộ của anh hùng Trần Văn Thời.

Mỗi người đến Côn Đảo không thể không dành thời gian tới nghĩa trang Hàng Dương dâng hương, hoa tri ân những người đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc. Đặc biệt là khu mộ của nữ anh hùng Võ Thị Sáu luôn nghi ngút khói hương, phủ đầy hoa trắng. Sử sách ghi lại, tháng 2/1950, chị Sáu nhận nhiệm vụ ném lựu đạn, tiêu diệt hai chỉ điểm viên của thực dân Pháp là Cả Suốt, Cả Đay, rồi bị bắt. Chị bị địch tuyên án tử hình khi chưa 18 tuổi. Bản án này đã gây chấn động dư luận, vấp phải sự phản đối mạnh mẽ ở Việt Nam và ngay tại nước Pháp. Chính vì vậy, chính quyền quân sự Pháp không thể công khai thi hành bản án. Tháng 1/1952, chúng chuyển chị ra Côn Đảo, giam trong Sở Cò để bí mật thi hành án tử hình khi đã đủ 18 tuổi. Trước hôm bị hành hình, chị Sáu liên tục hát cho bạn tù nghe những bài ca cách mạng. Lúc bị giải ra pháp trường, các bạn tù đứng dậy cùng hát bài Chiến sỹ Việt Nam để bày tỏ lòng cảm phục, tiếc thương và tiễn đưa người đồng đội. Người con gái Đất Đỏ kiên trung, bất khuất đã anh dũng hy sinh ngày 23/1/1952 khi tuổi đời còn quá trẻ. Vậy nên nhiều câu chuyện huyền thoại được lưu truyền, không thể lý giải đã làm cho nhân dân Côn Đảo và nhiều du khách đều tin "Cô Sáu rất linh thiêng”. 

Sâu lặng và cảm phục, tạm biệt Hàng Dương, tôi chưa bao giờ cảm nhận vần thơ trong bài "Truyền thuyết trên đảo Côn Sơn” của nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn lại hay đến thế: "...Tôi quỳ bên ngôi mộ/Dâng đóa hoa trắng trong/Trời cao xanh mênh mông/Biển rộng xa xao động.../Chị Sáu nằm thanh thản/Hàng Dương nghe gió rung/Và bao chuyện lạ lùng/Trong lòng tôi tha thiết/Bỗng như là có thật/Sống mãi cùng thời gian...”.


Hoàng Nga

Các tin khác


Đánh thức tiềm năng du lịch nông nghiệp, nông thôn

(HBĐT) - Phát triển sản xuất nông nghiệp gắn với hoạt động du lịch, xây dựng nông thôn mới (NTM) đang là hướng đi đầy triển vọng. Những năm gần đây, nhiều địa phương và các doanh nghiệp, HTX, trang trại trong tỉnh đã chú trọng đầu tư phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn (NN, NT). Qua đó, không chỉ nâng cao hiệu quả trên diện tích canh tác, giải quyết việc làm, mang lại nguồn thu cho tổ chức, cá nhân và đóng góp cho kinh tế địa phương, mà đã làm thay đổi đáng kể bộ mặt nhiều miền quê.

Cuộc sống mới ở Yên Hòa

(HBĐT) - Trở lại xã Yên Hòa (Đà Bắc) vào những ngày cuối năm, cảm nhận được sự hồi sinh ở vùng quê nghèo sau trận lũ lịch sử năm 2017. Kinh tế có bước phát triển khá. Hệ thống giao thông được tu sửa, công trình hạ tầng thiết yếu được quan tâm đầu tư xây dựng. Năm 2020, thu nhập bình quân ước đạt 28,3 triệu đồng/người, tỷ lệ hộ nghèo chiếm 36,8%. Đời sống Nhân dân dần ổn định, thu nhập cải thiện, góp phần thúc đẩy phát triển KT-XH địa phương.

Trải nghiệm trang trại hữu cơ trong lòng thành phố Hoà Bình

(HBĐT) - Trang trại hữu cơ Sen Vàng nằm ngay trong lòng thành phố Hòa Bình đang tạo nên sức nóng cho những người yêu mến, muốn hòa mình, khám phá trải nghiệm những sản phẩm của thiên nhiên. Rất nhiều bạn trẻ, đôi lứa đến với trang trại để check-in, có được những bức ảnh đẹp mê hồn trên những trảng hoa đủ màu sắc, từ cúc họa mi trắng ngần, sắc hoa thược dược muôn màu lung linh, những trảng hoa tam giác mạch trải dài; đến trải nghiệm lội suối tìm cua, bắt cá, hái măng rừng, lên đồi tìm hoa sim tím, hái dâu tây… Đến đây, du khách, các bạn trẻ có thể ghi lại những khoảnh khắc đẹp, sống chậm lại trước những lo toan bộn bề của cuộc sống.

Hòa Bình - Niềm tin và khát vọng phát triển

Bài 2 - Quyết tâm mới, hướng đến mục tiêu cao hơn 
(HBĐT) - Với niềm tin, quyết tâm chính trị cao mới, Đảng bộ tỉnh Hòa Bình đang tiếp bước vào nhiệm kỳ 2020 - 2025. Đảng bộ tỉnh tiếp tục đổi mới tư duy, hành động, đồng tâm, đồng sức phấn đấu đưa nhanh các Nghị quyết (NQ) của Đảng vào cuộc sống, xây dựng tỉnh phát triển nhanh, bền vững.

 

Hòa Bình - Niềm tin và khát vọng phát triển

Bài 1: Hành động để người dân hưởng thụ thành quả đổi mới
(HBĐT) - Tư duy đổi mới, hành động cụ thể, vận dụng sáng tạo các chủ trương, nghị quyết (NQ) của Đảng phù hợp đã tạo ra chuyển biến mạnh mẽ và thực chất ở hầu hết các lĩnh vực xây dựng hệ thống chính trị, phát triển KT-XH của tỉnh là những "điểm sáng” trong nhiệm kỳ 2015 - 2020. Những nút thắt cản trở sự phát triển của tỉnh đang dần được tháo gỡ. Các tiềm năng, lợi thế từng bước được khai thác hiệu quả, diện mạo đô thị, nông thôn biến đổi sâu sắc. Người dân được tiếp cận và hưởng thụ thành quả đổi mới.

Thăm những người con đất Mường yên nghỉ nơi "đất lửa" Quảng Trị

(HBĐT) - Những ngày tháng 9, cùng đoàn công tác của tỉnh Hòa Bình đến thăm những người con của đất Mường đã ngã xuống tại nơi "đất lửa” Quảng Trị, trong tôi vẫn nguyên vẹn cảm giác bồi hồi, xúc động khi lần thứ hai trở lại nơi đây.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục