(HBĐT) - Ở thành phố này bấy nhiêu năm, sau bao bận xách va li tới những miền đất lạ, tôi mới nhớ ra ngay kề thành phố mình còn một khu ngoại ô lạ lẫm. Mùa đông, rồi mùa hạ, có bao thứ rau củ xuất hiện trên chiếc đĩa sứ tráng men sáng bóng, những gam màu sinh tố trong li thủy tinh nhưng đã mấy ai biết được mảnh đất ngoại ô nhỏ bé đã phôi thai những sắc màu ấy như thế nào.

Con đường nhựa bé nhỏ men theo đồi vắng đã có những thửa ruộng xinh xinh vỗ về ấm áp. Thật lạ, ở đâu có ruộng là ở đó có sự ấm cúng lạ thường của một đời sống nông nghiệp, một sinh khí làng quê hồn hậu. Ruộng mùa này đang để ải, bên lề cỏ hoa đồng nội vẫn trổ bông tím biếc khiến bước chân người khách từ phố thị thêm ngỡ ngàng, để rồi cứ đi tiếp mãi như đang bị hút hồn bởi vẻ hoang sơ, mộc mạc.

 

Tôi được nghe kể: Xưa, ngoại ô là một xã nằm men bờ sông Đà. Con sông hung hãn trong tùy bút Nguyễn Tuân đã từng vào hùa với Thủy Tinh dâng nước lên núi Tản. Con sông từng biến những quả đồi xanh tươi ven đất cổ Hòa Bình thành những hòn non bộ. Nhưng chỉ qua một quèn sông phù sa đặc sánh, nước đã lặng. Lặng đến mơ màng, như muốn thay tên, đổi họ, cố giấu đi quá khứ trên thượng nguồn hiểm ác mà làm thân với bờ bãi trung du. Từ đây nhìn xuống, dòng sông thoáng hiện rồi ngại ngùng xuôi về phía Trung Hà nhưng vẫn không quên gửi lại vị gió mát lành cho vườn tược, đồi rừng để lại một dư ba văn hóa đa tầng của đất Yên Mông này. Vào phố chợ  chợt gặp bác thợ già đang cặm cụi đóng thuyền. Chỉ dăm bước chân lại đã thấy chàng trai trẻ đang loay hoay sửa chiếc lồng lên đồi bẫy chim rừng. Sông chưa rời phố, rừng vẫn hẹn sông, trăm thứ hoa trái xuống thuyền về xuôi. Nết ăn ở của người xuôi ngược bến đò lên làm sang phố mới. Dọc theo con đường ấy, tôi bắt gặp ngòi Thia hoang dại. Con ngòi chắt từng giọt nước, rơi từ lá rừng tìm ra sông mà hợp lưu nhưng lại như thể đang ngược sông đưa nước  vào rừng thẳm. Dòng nước hiền hòa, bé nhỏ được bản Mường gìn giữ vẫn nguyên dòng xanh trong mà không bị vùi lấp bởi ngẫu nhiên của đô thị hóa. Đứng từ chiếc cầu bê tông trên ngòi nhìn xuống cả một dải đồi chợt gợi cho ta nghĩ tới cái mạch sống, nếp nghĩ của cha ông xưa mạch lạc như đường nét phong thủy. Mỗi con ngòi, dòng suối là một chứng tích cho sự sinh thành văn hóa lấy ứng xử với thiên nhiên mà tạo lập cái ăn, cái mặc, dựng nhà, lập làng của người Việt xưa.

 

Qua ngòi Thia là đò bến Bún. Bến sông cổ xưa và quan trọng nhất đã góp phần giữ lại cho ngoại ô nếp sống cổ truyền. Người dân ở đây không cần ngược ra phố, không bị cái ồn ã của cầu cảng làm đổi thay. Chính bến sông này là nơi giao tiếp, đổi trác đặc biệt nhất. Trăm thứ lâm thổ sản đã xuống bến về xuôi. Lại có bao thứ hàng hóa, bao thợ thuyền, thương lái ngược bến lên đây sinh sống. Chính sự hoang sơ, vắng lặng đã thành một phép thanh lọc những thói thường chợ búa. Con đường duy nhất ấy được định danh bằng một tấm bảng gỗ viết sơn trắng. Có lẽ sẽ chẳng có ở đâu sự mộc mạc đến từ một nhịp sống chậm rãi và hiền hòa như chốn này.

 

Con đường nhỏ xuống đến khu phố nhỏ mươi hàng quán. Quán xá ở đây là những căn nhà bé nhỏ nép dưới lùm cây, không bị nhịp sống thương trường lấy đi nếp sinh hoạt bình dị quê mùa. Bên ngoài là cửa hàng, bên trong vẫn là vườn cây, ao cá, tiếng lợn dụi mõm trong chuồng, đàn gà mải kiếm mồi nhao ra ngoài mặt đường nhựa. Tôi cố gắng lục trong trí nhớ một ngôi nhà xưa cũ, tên một người con gái gắn với loài hoa mọc bên thềm nhà, nhưng có lẽ tất cả đã chìm vào quên lãng. Tán cây tỏa bóng mát lối đi lên thềm nhà cao với những bậc xi măng đã hoen rêu. Nắng cuối thu yên ả lọt qua kẽ lá điểm những chấm sáng trên thềm nhà yên ắng. Có điều gì đó rất xa, lại như chưa hề thay đổi. Thời gian như ngừng trôi, lắng đọng ngoài cầu ngòi Thia, bến Bún để mảnh đất này lặng lẽ, xanh tươi như một chốn “đào hoa nguyên ký” không có tuổi. Bóng cây như cũng chững lại trên mép sân gạch mộc lát nghiêng mà khắc ghi một dấu chân ai từng để lại. Người con gái ấy đã xuống thuyền theo chồng về dưới xuôi từ ngày ấy. Mười năm có phải là chỉ mới hôm qua đâu mà đất ngoại ô vẫn bình yên thế? Thành phố còn rất trẻ nhưng ngoại ô chưa kịp già đi trong tâm trí mỗi người, để rồi, ai chợt nao lòng nhớ quê hương thì vẫn còn đấy một lối đi về…

 

 

                                               Tản văn của Bùi Việt Phương

Các tin khác


Sông trong Mường

(HBĐT) - Bao đời nay, với "Tam Sơn, Tứ hải, Nhất phần điền” đã tạo nên hình hài đất nước ta. Nói về đất nước, dân ta cũng chỉ dùng hai thành tố non sông là đủ. Như vậy sông đóng vai trò chính tạo nên hình hài một vùng quê, một xứ sở, một quốc gia. Từ điển tiếng Việt ghi: "Sông là dòng nước lớn bắt nguồn từ núi chảy ra biển hoặc vào dòng sông khác”. Cũng như nhiều vùng quê trên đất nước, Hòa Bình có những dòng sông tạo nên "rường cột cho mình "với những đặc trưng riêng. Ngoài các sông lớn chủ yếu ở bốn Mường còn có một số sông nhỏ khác.

“Bác sỹ giặt là”

(HBĐT) - Bước vào năm cuối THPT nhưng "cậu ấm” của vợ chồng Thạch Sanh không chịu chú tâm vào học hành, ôn luyện mà suốt ngày chúi đầu vào facebook, zalo, game, thậm chí còn "ngập sâu” vào cá độ trên mạng khiến cả nhà không chỉ hao tiền, tốn của mà còn phải trăn trở, lo lắng cho tương lai, sự nghiệp của "quý tử”. Thạch phu nhân rầu rĩ, phàn nàn: "Học hành thế này chắc lại trở về nghề truyền thống của bố mày thôi, may mà búa, rìu, cung, nỏ vẫn cất ở trong kho đấy”.

Tháng tám đong đầy nỗi nhớ

(HBĐT) - Tôi bắt đầu nhớ mùa thu của mình bằng những tháng tám trong veo, khi mà nắng mùa hạ đã lùi thật xa, cái oi nồng đã dịu bớt, bầu trời trong xanh lộ cả một vầng cao bát ngát. Tháng tám đi giữa đất trời thôi cũng thấy lòng mình nhẹ dịu, bồng bềnh như những đám mây xôm xốp đang lững lờ trôi.