(HBĐT) - Về với đất Mường Hòa Bình, du khách không chỉ có cơ hội tham quan những di tích lịch sử-văn hóa, danh lam thắng cảnh nổi tiếng mà còn được trải nghiệm, thưởng thức ẩm thực phong phú, mang đậm nét văn hóa dân tộc. Một trong số đó có cơm Lam. Với cách chế biết đặc biệt và hương vị độc đáo, cơm lam Hòa Bình đã trở thành một món ăn độc đáo, ấn tượng.


Cơm lam được bày bán tại cổng khu du lịch sinh thái suối khoáng Kim Bôi.

Không biết món cơm lam ra đời từ bao giờ, chỉ biết rằng trước đây người dân miền núi thường xuyên phải đi rừng dài ngày, có những đợt kéo dài nửa tháng. Do không tiện mang xoong nồi đi để nấu, họ chỉ mang theo bên mình một chút gạo và ít muối trắng hoặc cầu kì hơn là mang theo mấy miếng thịt ướp để làm lương thực. Khi gần đến bữa ăn, họ sẽ chặt ống tre, ống nứa bên đường, bỏ chút gạo và nước vừa đủ vào bên trong ống sau đó sẽ cho vào bếp lửa để nướng. Đây là cách làm chín gạo thành cơm mà không cần đến xoong, nồi. Bên cạnh cơm lam, người ta còn nghĩ ra cách làm cá lam, thịt lam....

Cách chế biến cơm lam rất đơn giản mà hầu như người con nào sinh ra từ núi rừng Tây Bắc cũng biết làm. Đầu tiên là khâu chọn ống nứa, muốn có ống cơm lam thơm ngon, đẹp mắt thì phải chọn cây nứa tươi, có vỏ ngoài xanh đậm, chặt khúc dài khoảng 30cm. Kế tiếp là khâu chọn gạo nếp: Gạo để làm cơm lam là loại nếp cái hoa vàng, hạt tròn, mẩy, màu trắng sữa và có mùi thơm. 

Đầu tiên, vo gạo cho sạch, ngâm khoảng 6-8 tiếng, sau đó vớt ra rổ để ráo. Tiếp đến, đổ gạo vào ống, cho nước ngập gạo và lấy lá chuối khô hoặc cắt mía thành khúc nhỏ dài 3cm để nút ống cơm lam. Lưu ý, khi đổ gạo không đổ đầy ống mà cách ra một khoảng để khi gạo chín sẽ nở đầy miệng ống. 

Khi hoàn tất công đoạn chuẩn bị, ống cơm lam sẽ được đem nướng trên lửa. Trong lúc nướng, liên tục xoay ống nứa để cơm được chín đều. Để ý thấy hơi nước bốc ra từ nắp có mùi thơm là cơm lam đã chín. Lấy dao chẻ lớp vỏ bên ngoài, chỉ để lại lớp lạt mỏng. Khi ăn, bóc vỏ rồi ăn cùng với muối vừng hay đơn giản chỉ là muối trắng cũng rất ngon. 

Ngày nay, khi xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu của con người ngày càng cao, cách làm cơm lam cũng đã có đôi chút nét đổi khác. Bên cạnh cơm lam thông thường còn có cơm lam nước dừa, cơm lam ngũ sắc, cơm lam lạc.... Người dân cũng không còn làm cơm lam để ăn khi đi rừng đi núi nữa mà nó đã trở thành món ăn gắn bó với đời sống hằng ngày của người dân. 

Không chỉ vậy, cơm lam không đơn giản dùng để "ăn cho qua bữa” mà đã được nâng tầm lên thành sản phẩm du lịch. Nó đã trở thành món quà mang về xuôi mỗi khi du khách có dịp lên Hòa Bình. Cơm lam còn có mặt ở rất nhiều nhà hàng lớn nhỏ ở thành phố Hà Nội. Món ăn tưởng chừng đơn giản, dân dã đã trở thành thương hiệu của mảnh đất Hòa Bình. 

Cầm trên tay ống cơm lam – một sản vật của dân tộc mình, trong tim tôi cũng dâng lên một cảm xúc khó tả. Là một người con của mảnh đất Mường, sinh ra và lớn lên trong cái nôi của nền văn hóa dân tộc, tôi luôn trân trọng những sản vật mang đậm nét văn hóa dân tộc. Và hơn cả là tâm trạng phấn khởi khi thấy sản vật ấy được giới thiệu rộng rãi đến người dân mỗi khi có dịp đến Hòa Bình. 

Chị Bùi Thị Nguyên, người làm cơm lam lâu năm tại suối khoáng Kim Bôi (huyện Kim Bôi) cho biết: " Trong vài năm gần đây, khách du lịch mua cơm lam ngày càng nhiều, một phần họ mua để ăn luôn tại chỗ, một phần họ mua về làm quà biếu bạn bè, người thân. Nhờ vào việc làm cơm lam, kinh tế gia đình tôi và một số hộ khác cùng làm cơm lam cũng được cải thiện lên từng ngày.” 

Chia sẻ với chúng tôi khi đang chọn mua cơm lam, Ông Mai Đình Tú (phố Chùa Hà, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội) nói: " Tôi thường xuyên đưa vợ con lên Hòa Bình chơi, lần nào lên cũng mua cơm lam về làm quà. Mọi người ở cơ quan và gia đình tôi thích lắm, lần nào tôi có dịp lên Hòa Bình cũng nhắc mua cơm lam.” 

Trải qua thời gian, qua bao nhiêu thăng trầm của cuộc sống, cơm lam vẫn luôn hiện hữu trong đời sống của người dân xứ Mường. Một món ăn tưởng chừng như đơn giản ấy lại mang trong mình những giá trị văn hóa đặc biệt, chứa đựng những ý tưởng độc đáo của người dân bản địa.

Khánh Linh

(Sinh viên kiến tập, Học viện Báo chí và Tuyên truyền)


Các tin khác


Ngày sách Việt Nam tỉnh Hòa Bình lần thứ 4

(HBĐT) - Ngày 18/4, Sở Thông tin và Truyền thông đã phối hợp với Sở GD&ĐT,  UBND huyện Cao Phong tổ chức Ngày sách Việt Nam tỉnh Hòa Bình lần thứ 4 năm 2018.

Tích cực bài trừ mê tín dị đoan

(HBĐT) - Trước năm 1998, trên địa bàn một số huyện có hiện tượng mê tín dị đoan với cách giải quyết vấn đề bằng yếu tố thần thánh hóa, giáo dục đức tin mù quáng, làm cho con người thiếu niềm tin, quay lưng với khoa học. ốm đau, bệnh tật không được chữa trị bằng y học…gây hậu quả xấu đến sức khỏe, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Từ khi triển khai thực hiện Chỉ thị số 27-CT/TW và Chỉ thị 20-CT/TU, của Tỉnh ủy về việc thực hiện nếp sống văn hóa, bài trừ mê tín dị đoan cấp ủy, chính quyền các cấp đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân không hành nghề, không tham gia các hoạt động mê tín dị đoan.

UNESCO công nhận Công viên địa chất toàn cầu ở Cao Bằng

Sáng 12-4, tại Khóa họp lần thứ 204 ở Paris (Pháp), Hội đồng Chấp hành UNESCO đã chính thức thông qua danh sách công nhận thêm 13 công viên địa chất toàn cầu. Công viên địa chất Non Nước của tỉnh Cao Bằng nhận được danh hiệu này vì đáp ứng được tất cả các tiêu chí của UNESCO về cảnh quan, điều kiện địa chất rất đặc biệt cùng với đời sống văn hóa, tinh thần, xã hội rất đa dạng.

Giao lưu văn nghệ chào mừng ngày giải phóng miền Nam

(HBĐT) - Tại xóm Lốc, xã Sơn Thủy, Liên đoàn lao động huyện Kim Bôi vừa phối hợp với tiểu đoàn 2, lữ đoàn 72- Binh chủng công binh tổ chức đêm giao lưu văn nghệ chào mừng 43 năm ngày giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước và hưởng ứng Tháng công nhân- tháng hành động về vệ sinh an toàn lao động.

Lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh Đình Cả, xã Yên Mông

(HBĐT) - Ngày 11/4, UBND thành phố Hòa Bình tổ chức lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh Đình Cả, xã Yên Mông. Tới dự buổi lễ có lãnh đạo các sở: Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thông tin và Truyền thông; UBND thành phố và các phường, xã, doanh nghiệp trên địa bàn thành phố cùng đông đảo nhân dân xã Yên Mông.

40 năm thành lập - Nhà hát Tuổi trẻ luôn đi đầu trong sáng tạo

Ngày 10/4, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã dự lễ kỷ niệm 40 năm thành lập Nhà hát Tuổi trẻ (10/4/1978-10/4/2018) diễn ra tại Nhà hát Lớn Hà Nội.