(HBĐT) - Về với đất Mường Hòa Bình, du khách không chỉ có cơ hội tham quan những di tích lịch sử-văn hóa, danh lam thắng cảnh nổi tiếng mà còn được trải nghiệm, thưởng thức ẩm thực phong phú, mang đậm nét văn hóa dân tộc. Một trong số đó có cơm Lam. Với cách chế biết đặc biệt và hương vị độc đáo, cơm lam Hòa Bình đã trở thành một món ăn độc đáo, ấn tượng.


Cơm lam được bày bán tại cổng khu du lịch sinh thái suối khoáng Kim Bôi.

Không biết món cơm lam ra đời từ bao giờ, chỉ biết rằng trước đây người dân miền núi thường xuyên phải đi rừng dài ngày, có những đợt kéo dài nửa tháng. Do không tiện mang xoong nồi đi để nấu, họ chỉ mang theo bên mình một chút gạo và ít muối trắng hoặc cầu kì hơn là mang theo mấy miếng thịt ướp để làm lương thực. Khi gần đến bữa ăn, họ sẽ chặt ống tre, ống nứa bên đường, bỏ chút gạo và nước vừa đủ vào bên trong ống sau đó sẽ cho vào bếp lửa để nướng. Đây là cách làm chín gạo thành cơm mà không cần đến xoong, nồi. Bên cạnh cơm lam, người ta còn nghĩ ra cách làm cá lam, thịt lam....

Cách chế biến cơm lam rất đơn giản mà hầu như người con nào sinh ra từ núi rừng Tây Bắc cũng biết làm. Đầu tiên là khâu chọn ống nứa, muốn có ống cơm lam thơm ngon, đẹp mắt thì phải chọn cây nứa tươi, có vỏ ngoài xanh đậm, chặt khúc dài khoảng 30cm. Kế tiếp là khâu chọn gạo nếp: Gạo để làm cơm lam là loại nếp cái hoa vàng, hạt tròn, mẩy, màu trắng sữa và có mùi thơm. 

Đầu tiên, vo gạo cho sạch, ngâm khoảng 6-8 tiếng, sau đó vớt ra rổ để ráo. Tiếp đến, đổ gạo vào ống, cho nước ngập gạo và lấy lá chuối khô hoặc cắt mía thành khúc nhỏ dài 3cm để nút ống cơm lam. Lưu ý, khi đổ gạo không đổ đầy ống mà cách ra một khoảng để khi gạo chín sẽ nở đầy miệng ống. 

Khi hoàn tất công đoạn chuẩn bị, ống cơm lam sẽ được đem nướng trên lửa. Trong lúc nướng, liên tục xoay ống nứa để cơm được chín đều. Để ý thấy hơi nước bốc ra từ nắp có mùi thơm là cơm lam đã chín. Lấy dao chẻ lớp vỏ bên ngoài, chỉ để lại lớp lạt mỏng. Khi ăn, bóc vỏ rồi ăn cùng với muối vừng hay đơn giản chỉ là muối trắng cũng rất ngon. 

Ngày nay, khi xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu của con người ngày càng cao, cách làm cơm lam cũng đã có đôi chút nét đổi khác. Bên cạnh cơm lam thông thường còn có cơm lam nước dừa, cơm lam ngũ sắc, cơm lam lạc.... Người dân cũng không còn làm cơm lam để ăn khi đi rừng đi núi nữa mà nó đã trở thành món ăn gắn bó với đời sống hằng ngày của người dân. 

Không chỉ vậy, cơm lam không đơn giản dùng để "ăn cho qua bữa” mà đã được nâng tầm lên thành sản phẩm du lịch. Nó đã trở thành món quà mang về xuôi mỗi khi du khách có dịp lên Hòa Bình. Cơm lam còn có mặt ở rất nhiều nhà hàng lớn nhỏ ở thành phố Hà Nội. Món ăn tưởng chừng đơn giản, dân dã đã trở thành thương hiệu của mảnh đất Hòa Bình. 

Cầm trên tay ống cơm lam – một sản vật của dân tộc mình, trong tim tôi cũng dâng lên một cảm xúc khó tả. Là một người con của mảnh đất Mường, sinh ra và lớn lên trong cái nôi của nền văn hóa dân tộc, tôi luôn trân trọng những sản vật mang đậm nét văn hóa dân tộc. Và hơn cả là tâm trạng phấn khởi khi thấy sản vật ấy được giới thiệu rộng rãi đến người dân mỗi khi có dịp đến Hòa Bình. 

Chị Bùi Thị Nguyên, người làm cơm lam lâu năm tại suối khoáng Kim Bôi (huyện Kim Bôi) cho biết: " Trong vài năm gần đây, khách du lịch mua cơm lam ngày càng nhiều, một phần họ mua để ăn luôn tại chỗ, một phần họ mua về làm quà biếu bạn bè, người thân. Nhờ vào việc làm cơm lam, kinh tế gia đình tôi và một số hộ khác cùng làm cơm lam cũng được cải thiện lên từng ngày.” 

Chia sẻ với chúng tôi khi đang chọn mua cơm lam, Ông Mai Đình Tú (phố Chùa Hà, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội) nói: " Tôi thường xuyên đưa vợ con lên Hòa Bình chơi, lần nào lên cũng mua cơm lam về làm quà. Mọi người ở cơ quan và gia đình tôi thích lắm, lần nào tôi có dịp lên Hòa Bình cũng nhắc mua cơm lam.” 

Trải qua thời gian, qua bao nhiêu thăng trầm của cuộc sống, cơm lam vẫn luôn hiện hữu trong đời sống của người dân xứ Mường. Một món ăn tưởng chừng như đơn giản ấy lại mang trong mình những giá trị văn hóa đặc biệt, chứa đựng những ý tưởng độc đáo của người dân bản địa.

Khánh Linh

(Sinh viên kiến tập, Học viện Báo chí và Tuyên truyền)


Các tin khác


Côn Đảo quá tải du khách, môi trường ô nhiễm

Lượng khách đến Côn Đảo (Bà Rịa - Vũng Tàu) tăng mạnh hằng năm gần đây không chỉ tạo sức ép lớn đến hệ thống hạ tầng của huyện đảo, mà còn ảnh hưởng không nhỏ môi sinh, môi trường và sự phát triển bền vững của địa phương. Đây thật sự là bài toán khó cho tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trong việc điều chỉnh quy hoạch cũng như hoạch định các chính sách phát triển cho huyện đảo tiền tiêu này.

Top 3 Hoa hậu Việt Nam mang Trung Thu sớm tới trẻ em tàn tật, mồ côi

Hôm qua (ngày 19/9), top 3 Hoa hậu Việt Nam 2018 gồm Hoa hậu Trần Tiểu Vy, hai Á hậu Bùi Phương Nga và Nguyễn Thị Thúy An cùng Người đẹp Nhân ái Thùy Tiên đã thăm hỏi và tham gia tổ chức Tết Trung Thu cho các em nhỏ của Trung tâm bảo trợ trẻ tàn tật, mồ côi Thị Nghè (quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh).

Khởi động Liên hoan Âm nhạc toàn quốc đợt 1 – khu vực phía bắc

Liên hoan Âm nhạc toàn quốc đợt 1 – khu vực phía bắc sẽ bắt đầu từ ngày 26-9 tới, với sự tham gia của đông đảo các tác giả từ 31 tỉnh, thành phố.

Những dấu mốc trong cuộc đời nghệ sỹ tài hoa Đoàn Dũng

Hơn nửa thế kỷ qua, nghệ sỹ nhân dân Đoàn Dũng đã ghi những dấu ấn vinh quang trong sự nghiệp nghệ thuật của mình.

Tứ tấu jazz Bỉ trình diễn tại Hà Nội

Nhân kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ hợp tác song phương Việt Nam - Wallonie-Bruxelles, (1993-2018) và trong khuôn khổ Ngày thành lập Cộng đồng Người Bỉ nói tiếng Pháp, Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam tổ chức hai buổi hòa nhạc của Tứ tấu nhạc Jazz với các nghệ sĩ lừng danh Steve Houben, Grégory Houben, Quentin Liégeois và Jean-Louis Rassinfosse.

Ngành Du lịch tỉnh tổ chức hội thi nghiệp vụ buồng năm 2018

(HBĐT) - Ngày 18/9, Sở VH,TT&DL phối hợp với Hiệp hội du lịch tỉnh tổ chức Hội thi nghiệp vụ buồng năm 2018.