(HBĐT) - Trải qua bao thăng trầm lịch sử, giá trị di sản văn hoá (DSVH) các dân tộc không bị mất đi mà được bảo tồn, phát huy tạo nên bức tranh đa màu sắc. Công lao trên trước hết thuộc về những nghệ nhân có vai trò nắm giữ, trao truyền. Với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, họ đang thực hiện sứ mệnh lưu truyền tinh hoa văn hoá truyền thống trong dòng chảy văn hóa Việt.


Nghệ nhân ưu tú Bùi Văn Minh, xã Văn Sơn (Lạc Sơn) truyền dạy cho thanh, thiếu niên nhằm gìn giữ, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc Mường.

Với 6 dân tộc chính (Mường, Kinh, Thái, Tày, Dao, Mông) cùng chung sống, Hoà Bình có nền văn hoá đa dạng, phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc. Qua kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể (DSVHPVT) của các dân tộc trong tỉnh cho thấy có đầy đủ 7/7 loại hình với tổng số 786 DSVHPVT. Trong đó, tiếng nói có 7 di sản: Mường, Thái, Mông, Tày, Dao, Kinh, Hoa; chữ viết có 3 di sản (Thái, Tày, Dao); ngữ văn dân gian có 154 di sản; nghệ thuật trình diễn dân gian có 171 di sản; tập quán xã hội có 113 di sản; lễ hội truyền thống có 44 di sản; nghề thủ công truyền thống có 26 di sản; tri thức dân gian có 268 di sản.

Tiếp sức để tinh hoa văn hoá vươn cao

Nghị định số 62/2014/NĐ-CP, ngày 25/6/2014 của Chính phủ quy định về xét tặng danh hiệu "Nghệ nhân nhân dân”, "Nghệ nhân ưu tú” trong lĩnh vực DSVHPVT được ban hành đã đáp ứng mong mỏi cũng như nhu cầu bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá các dân tộc, mang niềm vui lớn đến các nghệ nhân, những người tâm huyết với văn hoá dân gian, đồng thời khích lệ để thế hệ trẻ quan tâm, tham gia gìn giữ, tiếp nối bảo vệ giá trị di sản. Từ năm 2015 đến nay, qua 2 kỳ xét tặng, tỉnh đã có 18 nghệ nhân được Nhà nước phong tặng danh hiệu "Nghệ nhân Ưu tú”. UBND tỉnh tiếp tục thành lập Hội đồng xét tặng "Nghệ nhân Nhân dân”, "Nghệ nhân Ưu tú” lần thứ 3 - năm 2021, lập danh sách 27 hồ sơ đủ tiêu chuẩn, gồm 1 hồ sơ "Nghệ nhân Nhân dân”, 26 hồ sơ "Nghệ nhân Ưu tú” đề nghị Hội đồng cấp Bộ xét tặng danh hiệu và Chủ tịch nước ký quyết định công nhận.

Trên cơ sở Nghị định số 109/2015/NĐ-CP của Chính phủ về việc hỗ trợ đối với nghệ nhân Nhân dân, nghệ nhân Ưu tú có thu nhập thấp, hoàn cảnh khó khăn, tỉnh đã trợ cấp sinh hoạt hàng tháng theo mức quy định đối với từng đối tượng. Bên cạnh đó, các nghệ nhân được hưởng chế độ bảo hiểm y tế, hỗ trợ chi phí mai táng. Qua khảo sát và nắm bắt tình hình, phần lớn nghệ nhân có đời sống ổn định. Một số nghệ nhân có mức sống và thu nhập khá từ hành nghề.

Đặc biệt, nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, công tác quản lý của Nhà nước đối với công tác bảo tồn, phát huy giá trị các DSVH, BTV Tỉnh uỷ ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU, ngày 11/10/2021 về bảo tồn và phát huy giá trị DSVH các dân tộc tỉnh giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030. Mục tiêu chung là thực hiện có hiệu quả công tác bảo tồn và phát huy giá trị DSVH trên cơ sở kế thừa những tinh hoa văn hoá của các thế hệ trước, làm cho giá trị các di sản thấm sâu, lan toả trong đời sống xã hội, giáo dục lịch sử, truyền thống văn hoá tốt đẹp của các dân tộc. Mở rộng giao lưu văn hoá làm giàu thêm bản sắc văn hoá các dân tộc tỉnh trong bối cảnh hội nhập quốc tế, hướng đến mục tiêu xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp, xây dựng nhân cách con người Hoà Bình phát triển toàn diện. Khai thác, phát huy có hiệu quả DSVH các dân tộc gắn với phát triển du lịch bền vững, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, phục vụ phát triển KT-XH.

Nghị quyết số 04-NQ/TU đề ra mục tiêu cụ thể đến năm 2025 về DSVHPVT. Theo đó, bên cạnh việc tổ chức lập hồ sơ khoa học DSVHPVT mo Mường trình tổ chức UNESCO ghi danh trong danh sách DSVHPVT cần bảo vệ khẩn cấp; kiểm kê, sưu tầm, tư liệu hoá DSVHPVT… tiếp tục xét đề nghị phong tặng danh hiệu cho 2 nghệ nhân Nhân dân, 10 nghệ nhân Ưu tú trong các loại hình DSVHPVT các dân tộc tỉnh; 50% nghệ nhân nắm giữ di sản được tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ về công tác bảo vệ, gìn giữ và phát huy giá trị DSVHPVT. Đến năm 2030, tiếp tục xét đề nghị phong tặng danh hiệu cho 5 nghệ nhân Nhân dân, 20 nghệ nhân Ưu tú; 80% nghệ nhân nắm giữ các di sản được tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ về công tác bảo vệ, gìn giữ, phát huy giá trị DSVHPVT.

Trước đó, ngày 3/1/2021, BTV Tỉnh uỷ ban hành Kết luận số 46-KL/TU tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 08-CT/TU, ngày 20/1/2016 của BTV Tỉnh uỷ khóa XVI về tăng cường sự lãnh đạo của các cấp uỷ Đảng đối với công tác giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị DSVH mo Mường trên địa bàn.      

Lan toả tình yêu với di sản

Các nghệ nhân hoạt động trong lĩnh vực di sản đều có chung tình yêu với văn hoá các dân tộc như dân ca, dân vũ, chiêng Mường…, đặc biệt là rất tâm huyết với mo Mường. Minh chứng rõ nét là hiện nay toàn tỉnh đã thành lập được 4 câu lạc bộ (CLB) mo Mường các huyện: Lạc Sơn, Tân Lạc, Cao Phong, Yên Thuỷ và chuẩn bị ra mắt CLB mo Mường huyện Kim Bôi. Bình quân mỗi CLB quy tụ từ 35 - 40 hội viên là các nghệ nhân, người yêu thích, quan tâm đến công tác giữ gìn, bảo tồn và phát triển văn hoá mo Mường. Hình thức sinh hoạt theo nhóm nghệ nhân, CLB phát triển tại các huyện: Lạc Sơn, Tân Lạc, Cao Phong, Kim Bôi.  Nhiều nghệ nhân hoạt động tích cực trong lĩnh vực nắm giữ, tiêu biểu như ông Bùi Tiến Xô, xã Vĩnh Tiến (Kim Bôi); bà Quách Thị Lon, xã Ân Nghĩa (Lạc Sơn); ông Lường Đức Chôm, xã Trung Thành (Đà Bắc)…

Có thực tế là công tác bảo tồn, phát huy các giá trị DSVH đang gặp phải khó khăn nhất định như tính phổ biến, lan toả loại hình dân ca, dân vũ còn hạn chế, chủ yếu trong lứa tuổi trung niên; điều kiện truyền dạy di sản chưa được quan tâm, hỗ trợ; một số di sản như mo Mường do bị giới hạn về môi trường thực hành, không gian trình diễn nên chỉ đảm bảo các nghi lễ chính, không thực hiện đầy đủ các roóng mo… Hoạt động của các nghệ nhân trong nhóm, CLB cùng sự quy tụ những người tâm huyết với văn hoá truyền thống, văn hoá dân gian đã thu hút được thế hệ trẻ. 

Đồng chí Lưu Huy Linh, Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL cho rằng: Nghệ nhân chính là "báu vật nhân văn sống”, cơ sở bảo tồn, phát huy giá trị DSVH. Thông qua các chủ trương, chính sách, chế độ đãi ngộ của Đảng, Nhà nước đã tôn vinh, ghi nhận những cống hiến của nghệ nhân, giúp lan toả đam mê với di sản. Cùng với Nghị quyết số 04-NQ/TU, tỉnh đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, truyền dạy các DSVH; huy động các nguồn lực bảo tồn, phát huy giá trị DSVH các dân tộc. Ngành VH-TT&DL tích cực tham mưu, đề xuất tỉnh có chính sách hỗ trợ cho các nghệ nhân được phong tặng và hỗ trợ việc truyền dạy để nâng cao ý thức bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá tốt đẹp của các dân tộc.      

Cứ 2 năm 1 lần, ngành VH-TT&DL tỉnh tổ chức hội diễn văn nghệ quần chúng, định hướng các đội văn nghệ khai thác chủ yếu chất liệu văn hoá dân gian, văn hoá truyền thống, từ đó góp phần khôi phục giá trị DSVH các dân tộc. Một vài điểm trường trên địa bàn các huyện: Lạc Sơn, Tân Lạc, Kim Bôi đã đưa dân ca, dân vũ, chiêng Mường và nhạc cụ dân tộc vào phổ biến, truyền dạy. Một số huyện tổ chức và mời các nghệ nhân tham gia truyền dạy DSVH các dân tộc.

Bên cạnh 2 di sản là nghệ thuật chiêng Mường và di sản mo Mường được vinh danh DSVHPVT quốc gia, tỉnh đã xây dựng hồ sơ khoa học trình tổ chức UNESCO ghi danh mo Mường trong danh sách là DSVHPVT bảo vệ khẩn cấp của nhân loại. Năm 2021, tiếp tục trình Bộ VH-TT&DL xem xét đưa vào danh mục DSVH quốc gia đối với 3 hồ sơ: Lễ hội Khai hạ, tri thức dân gian lịch tre dân tộc Mường Hoà Bình, sinh hoạt Keng Loóng của dân tộc Thái Mai Châu. Nhiều giá trị văn hoá đặc sắc được khôi phục, phát triển, nhất là các lễ hội truyền thống.

(Còn nữa)

Nhóm pv phòng VH-XH


Các tin khác


Sống mãi ký ức những tháng ngày chiến đấu giúp nước bạn Lào

(HBĐT) - Từng nắm lá thuốc chữa sốt rét, quả trứng gà cho đến bát cháo nấu vội được các bà mẹ Lào băng rừng, lội suối mang đến tận lều lán của bộ đội Việt Nam đóng quân giữa rừng. Rồi điệu múa lăm vông suốt đêm mừng chiến thắng… Những tình cảm, ký ức đẹp đó theo thời gian vẫn sống mãi trong tâm trí mỗi người lính Việt Nam về những năm tháng chiến đấu trên chiến trường Lào. Với tinh thần "giúp bạn chính là giúp mình”, hơn 3.000 thanh niên tỉnh Hòa Bình đã lên đường tham gia chiến đấu giúp nước bạn Lào hoặc làm cố vấn quân sự, chuyên gia về các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội trên nước bạn.

Cầu thị lắng nghe, tạo sức bật cải thiện môi trường đầu tư: Bài 3 - Xây dựng niềm tin với cộng đồng doanh nghiệp

(HBĐT) - Với quyết tâm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh theo mục tiêu, nhiệm vụ Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII đề ra, từ đầu năm đến nay, đặc biệt sau khi Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam công bố kết quả thực hiện Bộ Chỉ số PCI năm 2021, UBND tỉnh đã sát sao chỉ đạo với quyết tâm chính trị cao nhất nhằm tiếp tục xây dựng, củng cố niềm tin với cộng đồng doanh nghiệp (DN), nhà đầu tư (NĐT).

Cầu thị lắng nghe, tạo sức bật cải thiện môi trường đầu tư: Bài 2 - Nghiêm túc nhận diện hạn chế, yếu kém

(HBĐT) - "Có thể nói, những năm qua, lãnh đạo tỉnh Hòa Bình, cán bộ, Nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp (DN) rất quyết tâm phát triển KT-XH của tỉnh, đặc biệt là trong việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh để thu hút, tạo điều kiện cho các DN, nhà đầu tư (NĐT) vào sản xuất - kinh doanh tại tỉnh. Tuy nhiên, trong năm 2021, Chỉ số năng lực cạnh tranh (PCI) của tỉnh chưa đạt như mong muốn, điều này phản ánh những điều kiện cũng như nỗ lực của tỉnh chưa đủ để cải thiện. Chính vì vậy cần phải có quyết tâm cao độ hơn nữa của các cấp, các ngành". Đó là nhìn nhận của ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) khi đánh giá về dư địa để tỉnh nâng cao năng lực cạnh tranh trong năm 2022 và những năm tiếp theo.
 

Cầu thị lắng nghe, tạo sức bật cải thiện môi trường đầu tư: Bài 1 - Dư địa cải thiện môi trường đầu tư

(HBĐT) - Thực hiện Bộ chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2021, tỉnh Hòa Bình thuộc nhóm điều hành thấp với tổng số 57,16 điểm, thấp hơn 5,64 điểm so với năm 2020, đứng thứ 62 so với cả nước và giảm 18 bậc so với năm trước. Tuy có 2 chỉ số cải thiện về điểm số là Tính năng động và tiên phong của chính quyền cấp tỉnh; Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp (DN) nhưng thứ hạng tương ứng đều giảm bậc so với năm 2020. Chỉ số Cạnh tranh bình đẳng ở cuối bảng xếp hạng và 7 chỉ số thành phần khác đều giảm điểm và giảm thứ hạng. Đây là kết quả đáng buồn và gây sốc đối với tỉnh. Do vậy, việc thẳng thắn đối diện để nhận diện yếu kém; không lảng tránh, đùn đẩy trách nhiệm mà cầu thị lắng nghe; cùng đồng thuận tìm giải pháp căn cơ nhằm tạo sức bật mới cho cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh đã và đang được cả hệ thống chính trị dốc sức thực hiện.

Mai Châu - nơi sáng mãi mối tình Việt - Lào

(HBĐT) - Mỗi khi có dịp là 2 cô con gái người Lào được gia đình ông Lường Song Toàn ở Chiềng Sại, thị trấn Mai Châu (Mai Châu) nhận nuôi trong những năm tháng đói ăn, thiếu mặc lại trở về vùng đất Mai Châu thăm những người thân như một phần máu thịt của cuộc đời...

Ngời sáng “Nụ cười chiến sỹ Quản lý hành chính”

(HBĐT) - Mặc những giọt mồ hôi ướt thẫm lưng áo, cả "núi” việc phải khẩn trương giải quyết, trên môi Trung tá Hà Thu Hiền, Trung tá Bùi Thị Như Quỳnh, Trung tá Vũ Thị Hồng Hà hay những cán bộ, chiến sỹ (CBCS) trẻ như Trung úy Lê Tuấn Anh, Trung uý Nguyễn Thị Kiều Hoa, Đại úy Trịnh Thị Thu Hà... vẫn luôn giữ nụ cười thân thiện, niềm nở khi tiếp xúc và giải quyết các thủ tục hành chính (TTHC) cho người dân.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục