(HBĐT) - Từ lâu nay, Bảo tàng di sản Văn hóa Mường trở thành địa điểm thăm quan của đông đảo du khách trong nước và quốc tế, thực sự là địa điểm bảo tồn, lưu giữ và phát huy các giá trị văn hóa của người Mường, góp phần làm cho văn hoa Mường thăng hoa, phát triển. Bảo tàng được xây dựng tại tổ 6, phường Thái Bình, thành phố Hòa Bình, có không gian yên tĩnh, nằm ở lưng chừng ngọn đồi thấp, có các khe lạch tạo thành những dòng suối nhỏ róc rách ngày đêm. Địa điểm, khung cảnh phù hợp với xây dựng nhà, cũng như sinh hoạt, sản xuất của người Mường.


Ông Bùi Thanh Bình, Giám đốc Bảo tàng là người Mường dẫn chúng tôi đi thăm từng khu vực của Bảo tàng. ông giới thiệu: Đây là lịch đoi, lịch cổ của người Mường xưa  dùng để coi, dựa vào sự lên xuống, mờ tỏ của ánh trăng xem ngày xuất đến nay vẫn được bà con ở nhiều vùng Mường áp dụng. Rồi các hiện vật đồ gốm sứ, đồ đồng, nhà dân Mường, nhà lang Mường, khu trưng bày chiêng Mường, khu ẩm thực… Mỗi khu vực, mỗi hiện vật đều gợi nhớ về cuộc sống sinh hoạt của người Mường xưa. Người phụ nữ ví như bếp lửa của người Mường không bao giờ tắt " Vắng đàn ông mất nhà - vắng đàn bà mất bếp”, rồi những nét tinh tế trong bộ váy, xà cạp phụ nữ Mường, cách lấy vợ, lấy chồng của người Mường…



Nhân viên Bảo tàng di sản văn hóa Mường giới thiệu khu trưng bày chiêng Mường.

Ông Bình quê gốc ở Kim Bôi đã có 40 năm dày công sưu tầm, lưu giữ những nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc mình, xây dựng Bảo tàng di sản Văn hóa Mường, góp phần đưa các giá trị văn hóa Mường đến với cộng đồng xã hội, đến với bạn bè du khách gần xa. Bảo tàng có hơn 6.000 hiện vật, mỗi hiện vật được trưng bày đều chứa đựng hàm lượng văn hóa sâu sắc phản ánh về cuộc sống sinh hoạt của người Mường. ông kể:  Sinh ra ở quê hương Mường Động - 1 trong 4 vùng Mường lớn của tỉnh. Những giá trị văn hóa Mường dường như đã hình thành nhân cách, chảy trong dòng máu của ông từ khi lọt lòng mẹ. 13 tuổi ông Bình học trường năng khiếu văn hóa nghệ thuật, ra công tác làm Đoàn văn công, Công ty du lịch… Mỗi lần về quê, ông cứ áy náy không yên, khi thấy  những hiện vật của người Mường mất dần, từ đồ đan lát, con dao, cái chiêng… ông xót lắm. Vậy là ý tưởng phải lưu giữ những hiện vật của người Mường để truyền lại cho con cháu sau này hình thành. 

Những năm 80 của thế kỷ trước, ông Bình bắt đầu có ý thức sưu tầm các hiện vật của người Mường. Từ đó đến nay, ông đã bỏ biết bao công sức, tiền bạc cất công sưu tầm các hiện vật trong đời sống văn hóa, sinh hoạt của người Mường xưa. ở bất cứ đâu có hiện vật, ông đều tìm mua hoặc trao đổi. Là người Mường, thế nên ông Bình rất thuận lợi và có cơ duyên trong việc sưu tầm, tìm mua các hiện vật quý của bà con. Bà con bảo bán, hoặc đổi vật cho ông vẫn còn cơ hội nhìn thấy đồ vật của dân tộc. Bán cho ông là bán cho người biết trân trọng đồ vật. Mấy chục năm bền bỉ tìm kiếm các hiện vật, đến nay, ông Bình đã sở hữu hàng nghìn hiện vật, trong đó có nhiều hiện vật độc nhất vô nhị, nhiều hiện vật có giá trị cao như: các loại chiêng cổ (chiêng hơ) từ loại chiêng  nhỏ nhất đến to nhất của hai dòng chiêng (đúc và gò) với các loại chiêng như: phân ngôi, chiêng vẩy nến, chân chim, chô ít, chóc nóc, chiêng don, công si... Đặc biệt là sự độc đáo và quý hiếm của loại chiêng phân ngôi rồi các đồ vật, hiện vật quý báu của nhà lang Mường, dân Mường đã từng sử dụng qua các đời lang Cun xưa, hiện vật, cổ vật, kỉ vật, đồ trang sức của các bà nàng và nàng ả Mường, tẩu cổ của lang Mường, hàng trăm đồ gốm sứ, bình cổ, đồ đồng lớn, xoong nồi, đồ xà tích… tất cả đều có hàm lượng văn hóa cao phản ảnh về sinh hoạt, đời sống, sản xuất của cộng đồng người Mường.

Năm 2014, UBND tỉnh ra quyết định cho Bảo tàng di sản Văn hóa Mường đi vào hoạt động chính thức. Đây là bảo tàng ngoài công lập có quy mô lớn của đất nước. Đam mê lưu giữ văn hóa Mường, ông Bình luôn có ý thức tìm tòi, nghiên cứu tìm hiểu lịch sử, văn hóa người Mường, quảng bá các giá trị văn hóa tốt đẹp tới cộng đồng và bạn bè gần xa. Bảo tàng di sản văn hóa Mường là địa điểm ngày càng trở nên hấp dẫn du khách trong và ngoài nước đến tìm hiểu, khám phá các giá trị văn hóa của người Mường. 

Ngoài việc tìm hiểu các giá trị văn hóa Mường qua hệ thống trưng bày, tại bảo tàng, du khách còn được tìm hiểu tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, ẩm thực hoặc được tận tay chế biến và thưởng thức những món ăn truyền thống của dân tộc Mường. Trong bảo tàng còn tổ chức các hoạt động nghiên cứu, trao đổi, tổ chức hội thảo, hội nghị, hợp tác truyền dạy văn hóa Mường tại nhiều địa phương trong và ngoài tỉnh; tổ chức hoạt động biểu diễn các làn điệu hát đúm, múa sắc bùa cầu mùa, khai hạ… lưu giữ, bảo tồn và giúp cho các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của dân tộc Mường ngày một bay cao, tồn tại bền vững cùng với thời gian.


Lê Chung

Các tin khác


Khởi nghiệp từ mô hình phát triển kinh tế tổng hợp

(HBĐT) - Quyết tâm thoát nghèo với mô hình kinh tế tổng hợp, cuộc sống của gia đình ông Đinh Đức Hữu (xóm Đằm, xã Dân Chủ, TP Hòa Bình) ngày càng đủ đầy. Đến nay, ông luôn được biết đến là tấm gương điển hình làm kinh tế giỏi, có thu nhập cao của xã.

Người phụ nữ với quyết tâm phục hồi "thương hiệu" cam V2 trên đất Phú Thành

(HBĐT) - Xã Phú Thành hiện đang là một trong những vùng trọng điểm trồng cam, năng suất, sản lượng cũng như vị thơm ngon đặc trưng riêng của vùng đất Lạc Thủy. Đi đầu trong phong trào không thể không nói đến khu trang trại cam của một phụ nữ được mệnh danh là "Vua cam V2” trên vùng đất anh hùng này. Đó là trang trại của gia đình chị Phạm Thị Lan, thôn Tân Phú, xã Phú Thành, Lạc Thủy.

Gia đình tiên phong sản xuất chổi chít ở huyện Kỳ Sơn

(HBĐT) - Về xóm Máy Giấy, xã Dân Hạ (Kỳ Sơn), nhắc đến người làm chổi chít giỏi, ai cũng biết đến vợ chồng anh Ngô Quang Khương đã có gần 20 năm trong nghề với cơ ngơi đồ sộ. Tuy nhiên, ít ai biết được rằng, để có được thành công như ngày hôm nay, hai vợ chồng anh đã trải qua biết bao thăng trầm, có những lúc tưởng như bỏ cuộc.

Làm giàu từ mô hình kinh tế tổng hợp

(HBĐT) - Anh Đỗ Đức Võ, xóm 23/9, xã Liên Sơn (Lương Sơn) khởi nghiệp từ năm 2008 với số vốn ban đầu 500 triệu đồng. Để có nguồn vốn khởi nghiệp, anh phải huy động anh em, họ hàng, vay Ngân hàng Chính sách xã hội để đầu tư cho mô hình kinh tế tổng hợp (trồng trọt, chăn nuôi, dịch vụ). Sau 9 năm khởi nghiệp với niềm đam mê, sự nhạy bén với thị trường, đến nay, thu nhập của gia đình anh đạt 1,3 tỷ đồng/năm.

Khởi nghiệp từ kinh doanh thực phẩm sạch

(HBĐT) - Đang công tác ở Hội Nông dân tỉnh, công việc tưởng cứ thế tiếp diễn êm đềm, anh Trần Văn Tường bất ngờ chuyển sang ngã rẽ khác: Tự đứng ra mở cửa hàng kinh doanh thực phẩm sạch.

9X làm giàu nhờ ghép thành công cây dổi

(HBĐT) - Mặc dù còn khá trẻ nhưng với tinh thần ham học hỏi, sự cần mẫn, anh Bùi Văn Manh, xóm Be Dưới, xã Chí Đạo (Lạc Sơn) đã thành công với mô hình vườn ươm dổi ghép. Những cây dổi ghép cung cấp cho thị trường đem lại nguồn thu nhập lớn cho gia đình.